CMK madde 141'deki tazminat talep edebilecek kişiler arasında yer alan 'mahkûm olup da gözaltı ve tutuklulukta geçirdiği süreleri, hükümlülük sürelerinden fazla olanlar' ve 'işlediği suç için kanunda öngörülen cezanın sadece para cezası olması nedeniyle zorunlu olarak bu cezayla cezalandırılanlar'ın tazminat hakkının gerekçesi nedir? Bu durumlar, haksız tutuklama kavramını nasıl genişletir?

Bu durumlar, aslında hukuka uygun bir yakalama/tutuklama olsa bile, sonuçta meydana gelen fiili durumun 'haksızlık' yaratması nedeniyle tazminat hakkı doğurur. İlk durumda, kişi mahkum olsa dahi, özgürlük kısıtlamasının süresi hükmolunan cezayı aşmışsa, aşan kısım için haksız tutukluluk kabul edilir. İkinci durumda ise, kişi aslında hapis cezası gerektirmeyen (sadece para cezası öngörülen) bir suçtan dolayı tutuklu kalmışsa, bu özgürlük kısıtlaması baştan itibaren fiilen haksızdır. Bu hükümler, haksız tutuklama kavramını sadece 'beraat' veya 'kovuşturmaya yer olmadığı' kararlarıyla sınırlı tutmayıp, yargılamanın sonunda oluşan fiili durumun bireyin özgürlüğünü ne kadar haksız yere kısıtladığını da dikkate alarak tazminat hakkını genişletir. Bu, Anayasa'nın 19. maddesi ve AİHS'nin 5. maddesinde güvence altına alınan özgürlük ve güvenlik hakkının bir tezahürüdür. (CMK m. 141/1-f)