CMK madde 144/1-d'de yer alan 'kusur yeteneğinin bulunmaması nedeniyle hakkında ceza verilmesine yer olmadığına karar verilenler' ibaresi, hukukumuzdaki kusur yeteneği kavramıyla nasıl örtüşmektedir ve bu durumun tazminat hakkını engellemesinin ardındaki mantık nedir?

CMK 144/1-d, kusur yeteneğinin bulunmadığı haller (yaş küçüklüğü, akıl hastalığı, sağır ve dilsizlik veya geçici nedenler gibi) nedeniyle ceza verilmesine yer olmadığına karar verilenlerin tazminat isteyemeyeceğini belirtir. Kusur yeteneği, kişinin hukuki anlam ve sonuçlarını algılama ve davranışlarını yönlendirme yeteneğini ifade eder. Tazminat hakkını engellemesinin ardındaki mantık, koruma tedbirinin (yakalama/tutuklama) uygulandığı sırada kişinin kusur yeteneği olmasa bile, eylemin 'suç vasfını' korumasıdır. Yani, eylem objektif olarak bir suç teşkil ettiğinden, koruma tedbirinin uygulanması başlangıçta hukuka uygun ve meşru kabul edilir. Kusur yeteneğinin sonradan tespiti veya yargılama sonucunda belirlenmesi, tedbirin uygulanmasındaki 'haksızlığı' ortadan kaldırmaz, ancak ceza verilmemesi sonucunu doğurur. Bu nedenle devletin tazminat sorumluluğu ortadan kalkar. (CMK m. 144/1-d, Yargıtay 12. Ceza Dairesi 2014/25767 K. Muhalefet Şerhi)