CMK m. 144/1-c'de sayılan 'genel veya özel af' nedeniyle davanın düşmesi halinde kişinin tazminat isteyememesinin sebebi nedir? Af kanununun, koruma tedbirinin uygulandığı andaki hukuka uygunluğa etkisi var mıdır?

Genel veya özel af nedeniyle davanın düşmesi halinde kişinin tazminat isteyememesinin sebebi, af kurumunun niteliği gereği kişinin suçluluğu veya masumiyeti hakkında bir yargıya varılmasını engellemesidir. Tazminat hakkı, uygulanan koruma tedbirinin 'haksız' olduğunun bir beraat veya kovuşturmaya yer olmadığı kararı ile 'belgelenmesine' dayanır. Af çıktığında, devlet suç işlediği iddia edilen kişiyi affederek yargılamayı veya cezayı ortadan kaldırır. Bu durumda, kişinin o suçu işleyip işlemediği, dolayısıyla hakkındaki yakalama veya tutuklamanın haklı mı haksız mı olduğu yargısal olarak tespit edilemez. Af kanunu, koruma tedbirinin uygulandığı andaki hukuka uygunluğunu geriye dönük olarak etkilemez. Tedbir, uygulandığı andaki delil durumuna göre yasaldır. Af, bu yasallığı ortadan kaldırmaz, sadece kişinin ceza sorumluluğunu ortadan kaldırır. Haksızlık belgelenemediği için de tazminat hakkı doğmaz. Bu durum, madde gerekçesinde de 'böyle bir belgelemeyi olanaksız hale sokması' şeklinde açıklanmıştır.