Bilirkişi raporları arasında çelişki bulunması halinde mahkemenin izlemesi gereken usul nedir? HMK m.281 hükmü çerçevesinde, hakimin bu çelişkiyi giderme yöntemlerini ve bu konuda verdiği kararın denetlenebilirliği ilkesini açıklayınız.

HMK m.281/2 ve 3 hükümlerine göre, bilirkişi raporları arasında çelişki bulunması halinde mahkeme, bu çelişkiyi gidermekle yükümlüdür ve çelişki giderilmeden karar veremez. Mahkeme, çelişkiyi gidermek için şunları yapabilir: 1) Bilirkişiden, yeni sorular düzenlemek suretiyle ek rapor alabilir. 2) Tayin edeceği duruşmada, bilirkişiden sözlü olarak açıklamalarda bulunmasını isteyebilir. 3) Gerçeğin ortaya çıkması için gerekli görürse, yeni görevlendireceği bilirkişi aracılığıyla tekrar inceleme yaptırabilir. Yargıtay, bilirkişi raporlarının hükme esas alınabilmesi için eksiksiz, yeterli, somut verilere dayalı, gerekçeli ve Yargıtay denetimine elverişli olmasını arar. Raporlar arasındaki fahiş farklılık ve çelişkiler giderilmeden hüküm kurulması bozma nedenidir (Yargıtay 15. Hukuk Dairesi - 2017/2390 E., 2018/107 K.). Hakim, raporu serbestçe takdir eder ancak gerekçelerini açıkça ortaya koymak suretiyle raporun aksine karar verebilir ve bu takdir yetkisi rasyonel esaslara dayanmalıdır (Yargıtay Hukuk Genel Kurulu - 2022/508 E., 2023/226 K.).