Ceza muhakemesinde 'delil elde etme yasakları' ile 'delil değerlendirme yasakları' arasındaki temel ayrım nedir? Yargıtay 16. Ceza Dairesi'nin 2017/5338 sayılı kararında belirtilen bu ayrımdan hareketle, iletişimin denetlenmesi sırasında CMK m. 135'teki katalog suçlar dışında bir suça ilişkin elde edilen delilin hukuki niteliğini ve bu iki yasak türünden hangisinin kapsamına girdiğini açıklayınız.

Yargıtay 16. Ceza Dairesi'nin 2017/5338 sayılı kararında da atıf yapıldığı üzere, 'delil elde etme yasakları' ve 'delil değerlendirme yasakları' ceza muhakemesinde hukuka aykırı delillerin iki ana kategorisidir. 1. **Delil Elde Etme Yasağı**: Delilin elde ediliş yönteminin hukuka aykırı olmasını ifade eder. Örneğin, işkenceyle, aldatmayla, yasa dışı arama veya karara dayanmayan dinleme ile delil elde edilmesi bu yasağa girer. Burada delilin kendisi 'zehirli' kabul edilir. CMK m. 217/2'nin doğrudan ihlalidir. Bu yolla elde edilen deliller, sanığın lehine olmadıkça hiçbir şekilde kullanılamaz. 2. **Delil Değerlendirme Yasağı**: Delil hukuka uygun bir yöntemle elde edilmiş olabilir, ancak kanun koyucu belirli bir amaçla bu delilin belirli bir suç veya durumda kullanılmasını yasaklamıştır. Burada delilin elde edilişi değil, 'kullanılması' veya 'hükme esas alınması' yasaktır. İletişimin denetlenmesi sırasında katalog dışı bir suça ilişkin delil elde edilmesi durumu, tipik bir **delil değerlendirme yasağı** örneğidir. Bu durumu şöyle analiz edebiliriz: * **Delilin Elde Edilişi**: Delil, katalogda yer alan bir suç için usulüne uygun alınmış bir hakim kararına dayanılarak, yani hukuka uygun bir yöntemle elde edilmiştir. Dolayısıyla bir 'delil elde etme yasağı' ihlali yoktur. * **Delilin Değerlendirilmesi**: Ancak CMK m. 138/2, bu yolla tesadüfen elde edilen delillerin, ancak yine katalogda yer alan bir suçun soruşturulmasında kullanılabileceğini hükme bağlamıştır. Bu hüküm, hukuka uygun elde edilen bu delilin, katalog dışı bir suçun yargılamasında 'değerlendirilmesini' ve 'hükme esas alınmasını' yasaklamaktadır. Sonuç olarak, hukuka uygun bir dinleme sırasında tesadüfen öğrenilen katalog dışı bir suç delili, elde ediliş yöntemi hukuka uygun olsa da, CMK m.138/2'deki özel 'delil değerlendirme yasağı' nedeniyle o suçun yargılamasında kullanılamaz ve yok hükmündedir.