Yabancı bir ülkede görev yapan bir hakeme, uluslararası bir ticari uyuşmazlıkta Türk bir şirket lehine karar vermesi için rüşvet teklif edilmiştir. Bu eylem Türk Ceza Kanunu'na göre suç teşkil eder mi? Ediyorsa, hangi madde kapsamında ve hangi koşullarda Türkiye'de soruşturma ve kovuşturma yapılabilir?

Evet, bu eylem Türk Ceza Kanunu'na göre suç teşkil eder ve Türkiye'de soruşturulup kovuşturulabilir. Bu durum, TCK'nın rüşvet suçunun uygulama alanını uluslararası boyuta taşıyan 252. maddesinin 9. ve 10. fıkralarında özel olarak düzenlenmiştir. **Suçun Varlığı (TCK m. 252/9)**: TCK m. 252/9, rüşvet suçunun kapsamını belirli yabancı görevlilere ve uluslararası aktörlere genişletir. İlgili fıkra bentleri şunlardır: * **(b) bendi**: 'Uluslararası veya uluslarüstü mahkemelerde ya da yabancı devlet mahkemelerinde görev yapan hâkimlere, jüri üyelerine veya diğer görevlilere' * **(e) bendi**: 'Bir hukuki uyuşmazlığın çözümü amacıyla başvurulan tahkim usulü çerçevesinde görevlendirilen vatandaş veya yabancı hakemlere' görevlerinin ifasıyla ilgili bir işin yapılması/yapılmaması veya uluslararası ticari işlemler nedeniyle bir yarar sağlanması amacıyla menfaat temin, teklif veya vaat edilmesi halinde rüşvet suçuna ilişkin hükümlerin uygulanacağını belirtir. Dolayısıyla, yabancı bir hakeme, bir uyuşmazlıkta lehe karar vermesi için rüşvet teklif etmek, TCK m. 252/9 kapsamında rüşvet suçunu oluşturur. **Türkiye'de Soruşturma ve Kovuşturma (TCK m. 252/10)**: Normalde, yurt dışında yabancı tarafından işlenen bir suçta Türkiye'nin yargı yetkisi sınırlıdır. Ancak TCK m. 252/10, bu tür uluslararası rüşvet suçları için özel bir yargı yetkisi düzenlemesi getirmiştir. Bu fıkraya göre, 9. fıkra kapsamındaki bir rüşvet suçunun yurt dışında bir yabancı tarafından işlenmesi durumunda, aşağıdaki koşullardan birinin varlığı halinde Türkiye'de **re'sen (kendiliğinden)** soruşturma ve kovuşturma yapılır: * **a) Türkiye’nin** taraf olduğu bir uyuşmazlık, * **b) Türkiye’deki bir kamu kurumunun** taraf olduğu bir uyuşmazlık, * **c) Türk kanunlarına göre kurulmuş bir özel hukuk tüzel kişisinin** (örnekteki Türk şirketi gibi) taraf olduğu bir uyuşmazlık, * **d) Türk vatandaşının** taraf olduğu bir uyuşmazlık. Ek olarak, bu suçları işleyen kişilerin (rüşvet veren, alan, aracı olan vb.) soruşturma ve kovuşturma yapılabilmesi için **Türkiye'de bulunmaları** şarttır. **Sonuç**: Sorudaki senaryoda, rüşvet teklifi, TCK m. 252/9-e kapsamında bir rüşvet suçudur. Bu rüşvet, Türk kanunlarına göre kurulmuş bir özel hukuk tüzel kişisi olan Türk şirketi ile ilgili bir uyuşmazlık için işlendiğinden, TCK m. 252/10-c bendi uyarınca Türkiye'nin yargı yetkisine girer. Rüşveti teklif eden kişi Türkiye'de bulunduğu takdirde, Adalet Bakanı'nın talebi gibi ek bir koşul aranmaksızın, hakkında re'sen soruşturma ve kovuşturma yapılır.