Basit yargılama usulüne tabi bir davada, dosyanın işlemden kaldırılmasına karar verildikten sonra yenilenen dosya tekrar takipsiz bırakılırsa ne olur? Bu durumun yazılı yargılama usulünden farkı nedir ve bu düzenlemenin amacı nedir?

Basit yargılama usulüne tabi bir davada, işlemden kaldırılan dosyanın yenilendikten sonra ikinci kez takipsiz bırakılması halinde, davanın **açılmamış sayılmasına** karar verilir. Bu kural, HMK m. 320/4'te özel olarak düzenlenmiştir: *'Basit yargılama usulüne tabi davalarda, işlemden kaldırılmasına karar verilmiş olan dosya, yenilenmesinden sonra takipsiz bırakılırsa, dava açılmamış sayılır.'* **Yazılı Yargılama Usulünden Farkı**: Yazılı yargılama usulünde, dosyanın işlemden kaldırılmasına ilişkin genel kural HMK m. 150'de düzenlenmiştir. Bu maddeye göre, bir dava dosyası iki kez takipsiz bırakılabilir. Dosya ilk kez işlemden kaldırıldıktan sonra yenilenir ve daha sonra ikinci kez takipsiz bırakılırsa, dosya tekrar işlemden kaldırılır. Ancak bu ikinci işlemden kaldırma sonrası, dava üç ay içinde yenilenmezse, o zaman davanın açılmamış sayılmasına karar verilir. Yani yazılı usulde dava, ikinci kez takipsiz bırakılma anında değil, bu andan itibaren üç aylık yenileme süresi de geçtikten sonra açılmamış sayılır. Basit yargılama usulündeki HMK m. 320/4 hükmü ise daha katıdır. Dosyanın ikinci kez takipsiz bırakıldığı anda, başka bir süre beklemeksizin, dava doğrudan açılmamış sayılır. **Düzenlemenin Amacı**: Metindeki madde gerekçesinde de belirtildiği gibi, bu düzenlemenin amacı, basit yargılama usulünün ruhuna uygun olarak, davaların kısa sürede tamamlanmasını sağlamak ve davayı uzatıcı işlemlere karşı daha caydırıcı bir tavır sergilemektir. * Basit yargılama usulü, doğası gereği daha çabuk sonuçlandırılması gereken uyuşmazlıklar için öngörülmüştür. * Tarafların davayı sürüncemede bırakmasını önlemek amacıyla, dosyanın işlemden kaldırılması hakkı fiilen bire indirilmiştir. İlk işlemden kaldırma sonrası yenilenen davada tarafların daha titiz davranması ve davayı takip etmesi beklenir. * İkinci kez takipsiz bırakma halinde davanın doğrudan açılmamış sayılması, bu usulün seriliğini ve etkinliğini korumayı hedefleyen sert bir yaptırımdır. Metinde yer alan Yargıtay 23. Hukuk Dairesi'nin 2015/1338 K. sayılı kararı da bu hükme atıf yaparak, basit yargılama usulünde dosyanın açılmamış sayılmasına karar verilirken hem genel hüküm olan HMK m. 150/5'in hem de özel hüküm olan HMK m. 320/4'ün birlikte dayanak gösterilmesi gerektiğini belirtmiştir.