Basit yargılama usulünde (HMK m. 320) 'ön inceleme' ve 'tahkikat' aşamaları yazılı yargılama usulünden ne gibi farklılıklar gösterir? Özellikle duruşma sayıları ve süreleri açısından getirilen kısıtlamalar nelerdir?

Basit yargılama usulünde ön inceleme ve tahkikat aşamaları, yazılı yargılama usulündeki gibi kesin çizgilerle ayrılmamış, yargılamayı hızlandırmak amacıyla daha basit ve iç içe geçmiş bir yapıda düzenlenmiştir. Metindeki madde gerekçesinde de bu durum 'bunlar birbiriyle bağlantılı olarak birlikte düzenlenmiş, işlemler basitleştirilmiş ve süreler daha kısa tutulmuştur' şeklinde ifade edilmiştir. Temel farklılıklar şunlardır: 1. **Ön İncelemenin Yapılışı**: * **Yazılı Usulde**: Dilekçeler teatisi tamamlandıktan sonra, mahkeme 'ön inceleme duruşması' için ayrı bir gün tayin eder. Bu duruşmada dava şartları, ilk itirazlar, uyuşmazlık konularının tespiti ve sulh gibi konular ele alınır. Ön inceleme tamamlanmadan tahkikata geçilemez (HMK m. 137, 140). * **Basit Usulde**: Ayrı bir 'ön inceleme duruşması' yoktur. HMK m. 320/2'ye göre mahkeme, dosya üzerinden karar veremediği hallerde yapacağı **ilk duruşmada** hem ön inceleme işlemlerini hem de tahkikatı bir arada yürütür. Bu ilk duruşmada dava şartları, ilk itirazlar, zamanaşımı gibi usuli konular taraflarla görüşülür, ardından hemen tarafların anlaştığı ve anlaşamadığı hususlar tespit edilir, sulhe teşvik yapılır ve tahkikata bu tutanak üzerinden devam edilir. Yani, ön inceleme ve tahkikatın başlangıcı aynı duruşmada birleşmiştir. 2. **Duruşma Sayısı ve Süreleri (HMK m. 320/3)**: * **Yazılı Usulde**: Duruşma sayısı veya duruşmalar arası süre için kanunda bir kısıtlama öngörülmemiştir. * **Basit Usulde**: Yargılamayı hızlandırmak için ciddi kısıtlamalar getirilmiştir: * Mahkeme, tahkikatı **ilk duruşma hariç, iki duruşmada** tamamlamak zorundadır. Yani toplamda en fazla üç duruşmada tahkikatın bitirilmesi hedeflenir. * Duruşmalar arasındaki süre **bir aydan daha uzun olamaz**. * **İstisna**: Ancak, işin niteliği gereği bilirkişi incelemesinin uzaması veya istinabe (adli yardım) yoluyla delil toplanması gibi zorunlu hallerde, hakim gerekçesini belirterek bir aydan daha sonrası için duruşma günü verebilir ve ikiden fazla (toplamda üçten fazla) duruşma yapabilir. Bu istisnanın keyfi kullanılmaması için hakime gerekçe belirtme yükümlülüğü getirilmiştir. 3. **Sözlü Yargılama**: Basit yargılama usulünde, tahkikat bittikten sonra sözlü yargılama için ayrı bir duruşma günü verilmez. Tahkikatın tamamlandığı duruşmada tarafların son beyanları alınır ve hüküm tefhim edilir (HMK m. 321), bu da süreci hızlandıran bir diğer önemli farktır.