Yargıtay 1. Hukuk Dairesi’nin 2015/17235 E. sayılı kararında, ehliyetsiz olduğu iddia edilen mirasbırakanın akit tarihinde ehliyetli olduğunun anlaşılması halinde 'muvazaa iddiasının incelenmesi' gerektiği belirtilmiştir. Muris muvazaası iddiasının ispatında, hangi tür delillere başvurulur ve ispat standardı nedir?

Muris muvazaası, mirasbırakanın, mirasçılarından mal kaçırmak amacıyla, gerçekte bağışlamak istediği bir malını, tapuda satış gibi göstererek devretmesi işlemidir. Bu iddianın ispatı, genellikle doğrudan delillerle (yazılı bir belge gibi) mümkün olmadığından, mahkeme bir dizi 'emare' veya 'dolaylı delili' birlikte değerlendirerek bir sonuca varır. Muris muvazaası iddiasının ispatında başvurulan başlıca deliller şunlardır: 1) Bedelde Fahiş Fark: Tapuda gösterilen satış bedeli ile taşınmazın gerçek değeri arasında, hayatın olağan akışına aykırı, fahiş bir farkın olması, en güçlü muvazaa karinesidir. Bu durum genellikle bilirkişi raporuyla tespit edilir. 2) Murisin Ekonomik Durumu: Satış tarihinde murisin mal satmaya ihtiyacının olup olmadığı, başka malvarlığının bulunup bulunmadığı araştırılır. Paraya ihtiyacı olmayan birinin, malını değerinin çok altına satması şüphe uyandırır. 3) Taraflar Arasındaki İlişki: Genellikle devrin, murisin diğer mirasçılara göre daha çok sevdiği veya kayırdığı bir mirasçısına (veya onun bir yakınına) yapılması muvazaa iddiasını güçlendirir. 4) Toplumsal Teamüller ve Adetler: Özellikle kız çocuklarından mal kaçırmak amacıyla erkek çocuklara devir yapılması gibi yöresel adetler ve toplumsal eğilimler de bir emare olarak dikkate alınabilir. 5) Tanık Beyanları: Murisin niyetini, amacını, taraflar arasındaki ilişkiyi bilen kişilerin (komşular, akrabalar) tanıklıkları önemlidir. Murisin 'ben malımı ona bağışladım, tapuda satış gösterdik' gibi beyanları tanıklarca aktarılabilir. 6) Ödeme Belgelerinin Yokluğu: Satış bedelinin ödendiğine dair banka kaydı, makbuz gibi objektif bir delilin bulunmaması da önemli bir karinedir. İspat Standardı: Muris muvazaası, her türlü delille ispatlanabilir. İspat standardı, 'kesin ispat' değil, 'hayatın olağan akışına uygunluk' ve 'güçlü emarelerin bir araya gelmesi'dir. Mahkeme, yukarıda sayılan delilleri bir bütün olarak değerlendirir ve murisin asıl amacının satış değil, diğer mirasçılardan mal kaçırarak bağışlama yapmak olduğu yönünde güçlü bir kanaat oluşursa, muvazaanın varlığına hükmeder.