Tüketici, ayıplı bir mal nedeniyle satıcıya karşı 'ayıp oranında bedelden indirim' (TKHK m. 11/1(b)) hakkını kullanmak istemektedir. Ayıbın malın değerinde yarattığı azalma oranı konusunda taraflar anlaşamazsa, bu oran nasıl tespit edilir?

Taraflar, ayıp nedeniyle yapılacak indirim oranı konusunda anlaşamazlarsa, bu oran, Tüketici Hakem Heyeti veya Tüketici Mahkemesi tarafından, genellikle bir bilirkişi incelemesi yoluyla tespit edilir. Bu tespit sürecinde kullanılan en yaygın yöntem 'nispi metot'tur. Nispi metot şu şekilde işler: 1) Malın Ayıpsız Değerinin Tespiti: Öncelikle, malın sözleşme anındaki ayıpsız (sağlam) halinin piyasa değeri belirlenir. (Örn: 10.000 TL) 2) Malın Ayıplı Değerinin Tespiti: Sonra, malın mevcut ayıplı haliyle satılmak istenseydi, piyasada ne kadar bir değere sahip olacağı tespit edilir. (Örn: 7.000 TL) 3) Değer Kaybı Oranının Hesaplanması: Malın ayıpsız değeri ile ayıplı değeri arasındaki farkın, ayıpsız değere bölünmesiyle ayıp nedeniyle oluşan oransal değer kaybı bulunur. (Örn: (10.000 - 7.000) / 10.000 = 0,30, yani %30 değer kaybı) 4) İndirim Miktarının Hesaplanması: Bulunan bu oran, tüketicinin ödediği satış bedeline uygulanır. Tüketici mal için 9.000 TL ödemişse, yapılacak indirim 9.000 * 0,30 = 2.700 TL olur. Satıcı, tüketiciye 2.700 TL iade etmekle yükümlü olur. Hakim veya hakem heyeti, bu teknik hesaplamayı yapması için konunun uzmanı bir bilirkişi (örneğin, otomotiv uzmanı, makine mühendisi, emlak değerleme uzmanı) görevlendirir. Bilirkişi, piyasa araştırması yaparak ve malın durumunu inceleyerek bu değerleri raporunda belirtir ve mahkeme de genellikle bu objektif hesaplamaya göre karar verir.