Yargıtay 1. Hukuk Dairesi'nin 2014/3524 E. sayılı kararında, 'vekaletnamenin hile ile alındığı iddiası, vekalet görevinin kötüye kullanıldığı iddiasını da içerir' denilmektedir. Bu iki hukuki sebep arasındaki ilişki ve fark nedir?
Bu iki hukuki sebep birbiriyle yakından ilişkili olmakla birlikte, odaklandıkları aşama ve hukuki nitelik açısından farklıdırlar. İlişkisi: Her iki iddia da, vekilin, vekalet verenin iradesine ve menfaatlerine aykırı hareket ederek ona zarar vermesi temeline dayanır. Genellikle, hile ile vekaletname alan bir vekil, bu vekaletnameyi de kötüye kullanır. Bu nedenle iç içe geçmiş iddialardır. Farkları: 1) Odaklandığı Aşama: - Hile ile Vekaletname Alma İddiası: Bu iddia, vekalet ilişkisinin 'kurulma anına' odaklanır. Davacı, vekaletnameyi verirken vekil tarafından aldatıldığını, kandırıldığını veya yanıltıldığını, vekaletnamenin içeriğini ve sonuçlarını tam olarak idrak edemediğini ileri sürer. Burada sakat olan, vekalet verme iradesinin kendisidir. Bu, bir irade sakatlığı halidir (TBK m. 36). - Vekalet Görevinin Kötüye Kullanılması İddiası: Bu iddia ise, geçerli bir şekilde kurulmuş olan vekalet ilişkisinin 'yürütülmesi (ifa) aşamasına' odaklanır. Davacı, vekaletnameyi kendi rızasıyla verdiğini, ancak vekilin kendisine verilen bu yetkiyi, vekalet verenin yararına değil de, kendi veya üçüncü bir kişinin yararına, dürüstlük kuralına aykırı bir şekilde kullandığını ileri sürer. Burada sakat olan vekalet verme iradesi değil, verilen yetkinin kullanılış biçimidir. Bu, sadakat ve özen borcunun (TBK m. 506) ihlalidir. 2) Sonuç: Hile ile vekaletname alındığı ispat edilirse, vekalet sözleşmesi baştan itibaren iptal edilebilir. Vekaletname geçersiz sayılacağı için, ona dayanılarak yapılan tüm işlemler de (üçüncü kişinin iyi niyeti korunmuyorsa) geçersiz olur. Vekalet görevinin kötüye kullanılması ispat edilirse, vekaletname geçerlidir, ancak vekilin yaptığı somut işlem (örneğin taşınmaz satışı), eğer üçüncü kişi de kötü niyetli ise, vekalet vereni bağlamaz ve iptal edilir. Yargıtay'ın ifadesi, hile iddiasının, mantıksal olarak kötüye kullanma iddiasını da içinde barındırdığını, çünkü hile ile yetki alan birinin bu yetkiyi dürüstçe kullanmasının beklenemeyeceğini ifade eder.