TKHK m. 74, ayıplı olduğu mahkeme kararıyla tespit edilen bir seri malın, 'ayıbının ortadan kalkmasının imkânsız olması hâlinde' üretici veya ithalatçı tarafından toplanacağını veya toplattırılacağını düzenler. Ayıbın ortadan kaldırılmasının 'imkânsız' olup olmadığına kim ve hangi kriterlere göre karar verir?

Yargı Pusulası bilgi merkezi soru-cevap kaydı #260033

Ayıbın ortadan kaldırılmasının 'imkânsız' olup olmadığına, davaya bakan Tüketici Mahkemesi karar verir. Mahkeme bu kararı verirken, genellikle bu konuda uzman bir bilirkişi heyetinden alacağı rapora dayanır. Bilirkişi ve mahkemenin bu değerlendirmeyi yaparken dikkate alacağı kriterler şunlardır: 1) Teknik İmkansızlık: Ayıbın giderilmesi için gereken teknolojinin mevcut olmaması veya uygulanamaz olması durumudur. Örneğin, bir gıda ürününün içine karışmış zararlı bir kimyasalın, ürünün yapısını bozmadan ayrıştırılmasının teknik olarak mümkün olmaması. 2) Hukuki İmkansızlık: Ayıbın giderilmesinin, başka bir yasal düzenlemeye veya standarda aykırılık teşkil etmesi durumudur. Örneğin, bir aracın emisyon değerlerini düşürmek için yapılacak bir modifikasyonun, aracın tip onay yönetmeliğine aykırı hale gelmesi. 3) Ekonomik İmkansızlık (Fahiş Masraf): Ayıbın giderilmesi için yapılacak masrafın, malın kendi değerini aşması veya ona çok yaklaşması durumudur. Örneğin, 500 TL'lik bir tabletin ekranındaki bir üretim hatasını gidermek için 450 TL'lik bir onarım maliyeti çıkması, ekonomik olarak 'imkansızlık' veya 'orantısızlık' olarak değerlendirilebilir. Bu durumda onarım yerine malın toplatılması daha makul bir çözüm olur. 4) Güvenlik Riski: Ayıbın giderilmesinin, malın güvenliğini tehlikeye atması veya tam olarak güvenli hale getireceğinin garanti edilememesi durumudur. Örneğin, fren sisteminde kronik bir üretim hatası olan bir otomobil serisinde, yapılan onarıma rağmen riskin devam etmesi ihtimali varsa, bu ayıbın giderilmesi imkansız kabul edilebilir ve toplatma kararı verilebilir. Mahkeme, bu kriterleri bir bütün olarak değerlendirerek, onarımın mümkün ve makul olup olmadığına, yoksa toplatma gibi daha radikal bir tedbirin mi gerekli olduğuna karar verir.