İYUK m. 7 ve ilgili Danıştay kararlarına göre, imar planlarına karşı dava açma süresi kural olarak askı ilan süresinin bitiminden itibaren 60 gündür. Bu süreyi kaçıran bir parsel maliki, daha sonra komşu parseline verilen inşaat ruhsatının iptali için dava açarken, bu ruhsatın dayanağı olan imar planının da iptalini isteyebilir mi?

Evet, isteyebilir. Bu durum, İYUK m. 7/4'te düzenlenen 'uygulama işlemi üzerine dava açma' hakkının tipik bir örneğidir. Süreci şu şekilde işler: 1) Doğrudan Dava Süresinin Kaçırılması: Parsel maliki, imar planının askı ilan süresinin bitiminden itibaren 60 gün içinde dava açmayarak, plana karşı doğrudan dava açma hakkını (o an için) kaybetmiştir. 2) Uygulama İşleminin Tesis Edilmesi: İdarenin, bu imar planına dayanarak komşu parsele bir 'inşaat ruhsatı' vermesi, imar planının bir 'uygulama işlemi'dir. Bu ruhsat, komşu parselde yapılacak inşaat nedeniyle, davacının parselini (gölgeleme, manzara kapanması, yoğunluk artışı vb. nedenlerle) etkileyecek ve onun menfaatini ihlal edebilecektir. 3) Yeni Dava Hakkının Doğması: Bu uygulama işlemi (ruhsat), davacıya yeni bir dava açma hakkı verir. Davacı, bu ruhsatın kendisine tebliğ edilmesi veya bir şekilde öğrenmesinden (örneğin inşaatın başlaması) itibaren 60 gün içinde dava açabilir. 4) Davanın Kapsamı: Davacı bu davada, sadece komşu parsele verilen ruhsatın iptalini değil, aynı zamanda bu ruhsatın hukuki dayanağı olan ve daha önce dava açma süresini kaçırdığı 'imar planının' da hukuka aykırı olduğunu ileri sürerek iptalini talep edebilir. Mahkeme, bu durumda hem uygulama işlemi olan ruhsatı hem de dayanak düzenleyici işlem olan imar planını birlikte denetlemek zorundadır. Bu mekanizma, düzenleyici işlemlerin hukuka uygunluğunun, uygulama işlemleri aracılığıyla sürekli olarak yargı denetimine tabi tutulmasını sağlar.