18 yaşını doldurmamış bir çocuk hakkında verilen 1 yıl süreli hapis cezasının TCK m. 50/3 uyarınca adli para cezasına çevrilmesi zorunlu mudur? Bu hükmün, aynı maddenin 2. fıkrasında yer alan 'suç tanımında hapis cezası ile adli para cezasının seçenek olarak öngörüldüğü hallerde, hapis cezasına hükmedilmişse; bu ceza artık adli para cezasına çevrilemez' kuralı karşısındaki durumunu değerlendiriniz.

Evet, zorunludur. TCK m. 50/3, çocuklar lehine getirilmiş özel ve emredici bir hükümdür. Bu fıkra, '...fiili işlediği tarihte onsekiz yaşını doldurmamış veya altmışbeş yaşını doldurmuş bulunanların mahkûm edildiği bir yıl veya daha az süreli hapis cezasının, birinci fıkrada yazılı seçenek yaptırımlardan birine çevrilmesi zorunludur.' demektedir. Bu hükümdeki 'zorunludur' ifadesi, hakime bir takdir yetkisi bırakmamaktadır. TCK m. 50/2'deki kural ise, seçimlik cezalı suçlara ilişkin genel bir düzenlemedir. Örneğin, tehdit suçunun basit halinde (TCK m. 106/1) hem hapis cezası hem de adli para cezası seçenek olarak öngörülmüştür. Hakim, yetişkin bir sanık için hapis cezasını tercih ettiğinde, bu kural gereği artık bu hapis cezasını adli para cezasına çeviremez. Ancak, TCK m. 50/3'teki kural özel niteliktedir ve genel kural olan TCK m. 50/2'yi çocuklar açısından ilga eder (özel hüküm genel hükmü önceler ilkesi). Dolayısıyla, fail 18 yaşından küçükse ve suç seçimlik ceza içerse bile, hakim hapis cezasını tercih etse dahi, eğer bu hapis cezası 1 yıl veya daha az süreli ise, TCK m. 50/3'teki zorunluluk gereği bu cezayı seçenek yaptırımlardan birine (genellikle adli para cezasına) çevirmek zorundadır. Bu durum, çocukların mümkün olduğunca hapis cezasının olumsuz etkilerinden korunması amacına hizmet eder.