Yargıtay 1. Hukuk Dairesi'nin 2016/12799 E. sayılı kararında, davacının ehliyetsizlik ve muris muvazaası iddialarının yanı sıra, bir başka taşınmazın satış bedelinin davalının borçları için kullanıldığına dair 'alacak' talebi de bulunmaktadır. Mahkemenin bu üç farklı talebi (tapu iptali, bedel, alacak) aynı dava içinde görmesi usul hukuku açısından nasıl değerlendirilir?

Mahkemenin bu üç farklı talebi aynı dava içinde görmesi, usul hukuku açısından 'davaların birleştirilmesi' veya 'terditli (kademeli) dava' ve 'dava yığılması (objektif dava birleşmesi)' kurumlarıyla ilişkilidir ve kural olarak mümkündür. 1) Davaların Yığılması (Objektif Dava Birleşmesi - HMK m. 110): Davacı, aynı davalıya karşı birden fazla bağımsız talebini, aralarında bir bağlantı olması şartıyla, aynı dava dilekçesinde ileri sürebilir. Olayda, ehliyetsizlik ve muvazaaya dayalı tapu iptali talebi ile diğer arsanın satışından elde edilen bedele ilişkin alacak talebi, her ne kadar farklı hukuki sebeplere dayansa da, taraflarının (mirasçılar) aynı olması ve temelinde miras ilişkisinden kaynaklanan bir uyuşmazlık bulunması nedeniyle aralarında bir bağlantı olduğu kabul edilebilir. Mahkemenin bu talepleri birlikte incelemesi usul ekonomisine uygundur. 2) Terditli (Kademeli) Dava (HMK m. 111): Davacının, ehliyetsizlik ve muvazaaya dayalı 'tapu iptali ve tescil' talebi asli taleptir. Bu talebinin mümkün olmaması (örneğin taşınmazın iyi niyetli üçüncü kişiye devredilmesi) halinde, 'bedel' (taşınmazın değeri) talebinde bulunması ise fer'i (ikincil) taleptir. Bu, tipik bir terditli dava yapısıdır. Mahkeme önce asli talebi inceler, bunun kabulü mümkün değilse fer'i talebi değerlendirir. Yargıtay kararında da bu yapı 'tapu iptali ve tescil, olmadığı takdirde bedel isteğine ilişkindir' şeklinde ifade edilmiştir. Sonuç olarak, bu üç farklı talebin aynı dava içinde görülmesi, HMK'nın izin verdiği bir durumdur. Yargıtay'ın vurguladığı gibi (2016/12799 E. ve 2015/11425 E. sayılı kararlarda), 'davada dayanılan maddi olaylar bakımından birkaç hukuki nedenin bir arada gösterilmesinde ilke olarak usul ve yasaya aykırı bir yön yoktur'. Mahkeme, bu talepleri sırasıyla ve her birinin hukuki niteliğine göre ayrı ayrı değerlendirerek karara bağlamalıdır.