Anayasa Mahkemesi'nin Cemal Kaşıkçı kararında, kovuşturmanın Suudi Arabistan'a devri bir ihlal olarak görülmezken, AİHM'in Huseynova/Azerbaycan kararında, Azerbaycan'ın davayı Gürcistan'a devretmemesi ihlal nedeni sayılmıştır. Bu iki karar arasındaki temel fark ne olabilir?

Yargı Pusulası bilgi merkezi soru-cevap kaydı #259836

Bu iki karar arasındaki temel fark, 'uluslararası işbirliği yükümlülüğünün' yerine getirilme biçimi ve somut olaylardaki koşulların farklılığıdır. 1) Kovuşturmayı Yürütme İmkanı: Huseynova kararında AİHM, Azerbaycan'ın sanıkları iade alamamasına rağmen, davayı devretme seçeneğini hiç 'incelemediğini' ve bu yönde bir girişimde bulunmadığını tespit etmiştir. Yani, cezasızlıkla mücadele için kullanılabilecek bir uluslararası işbirliği yolu (kovuşturmanın devri), Azerbaycan tarafından hiç denenmemiştir. AİHM'e göre, iadenin mümkün olmaması, devletin diğer işbirliği yollarını deneme yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz. Bu yola başvurmamak, bir 'eylemsizlik' ve dolayısıyla usul yükümlülüğünün ihlalidir. 2) Kovuşturmanın Devri Girişimi: Kaşıkçı kararında ise durum farklıdır. Türk makamları, sanıkları iade yoluyla getirtemeyince, yargılamanın imkansız hale geldiği bir noktada, cezasızlığı önlemek amacıyla son bir çare olarak kovuşturmanın devri yoluna gitmiştir. Yani, Türkiye, Huseynova kararında Azerbaycan'ın yapmadığı şeyi yapmış ve uluslararası işbirliği mekanizmasını işletmiştir. 3) Karşı Tarafın Tutumu: Huseynova kararında Gürcü makamları, iade talebine verdikleri cevapta devir olasılığına işaret ederek işbirliğine açık olduklarını ima etmişlerdir. Kaşıkçı olayında ise Suudi makamları, olayın başından beri soruşturmayı engelleme ve yanlış yönlendirme eğiliminde olmuş, ancak daha sonra kendileri devir talebinde bulunarak en azından kağıt üzerinde yargılamayı sürdüreceklerini belirtmişlerdir. AYM, Türkiye'nin bu talebi değerlendirerek işbirliği yolunu denemesini, kendi yükümlülüğü açısından yeterli bir çaba olarak görmüştür. Özetle, Huseynova'da ihlal nedeni 'işbirliği yolunu hiç denememek' iken, Kaşıkçı kararında ihlal bulunmamasının nedeni 'tüm diğer yollar tükendikten sonra bir işbirliği yolu olarak devir mekanizmasını denemiş olmak'tır.