TKHK m. 74, satışa sunulan bir seri malın ayıplı olduğunun tespiti halinde, 'Bakanlık, tüketiciler veya tüketici örgütleri'nin dava açabileceğini düzenlemektedir. Bu tür bir davaya 'genel (kolektif) menfaat davası' denilebilir mi? Bu davanın, bireysel bir tüketicinin açtığı ayıplı mal davasından farkları nelerdir?

Evet, TKHK m. 74'te düzenlenen bu dava türüne 'genel menfaat davası' veya 'kolektif dava' denilebilir. Bu davanın, bireysel bir tüketicinin açtığı ayıplı mal davasından (TKHK m. 11) temel farkları şunlardır: 1) Davacı: Bireysel davayı sadece malı satın alan tüketici açabilir. Genel menfaat davasını ise, bireysel bir menfaati olmasa da kamu yararını veya belirli bir tüketici grubunun ortak menfaatini korumak amacıyla Ticaret Bakanlığı, bireysel tüketiciler (diğerlerini de temsilen) veya tüketici örgütleri açabilir. 2) Davanın Konusu ve Amacı: Bireysel davanın amacı, davacının kendi zararının giderilmesidir (para iadesi, değişim vb.). Genel menfaat davasının amacı ise, o ayıplı mal serisinden kaynaklanan zararın gelecekte başka tüketiciler için de doğmasını engellemektir. Bu nedenle davanın konusu, malın üretiminin veya satışının durdurulması, ayıbın ortadan kaldırılması ve piyasadan toplatılması gibi kamu sağlığını ve güvenliğini korumaya yönelik tedbirlerdir. 3) Talepler: Bireysel davada tüketici, TKHK m. 11'deki seçimlik haklarını (iade, indirim, onarım, değişim) ve tazminat talep eder. Genel menfaat davasında ise talep, daha geniş kapsamlıdır ve piyasaya yönelik tedbir kararları alınmasını (satışın durdurulması, toplatma, imha) içerir. 4) Kararın Etkisi: Bireysel davanın kararı sadece davanın taraflarını bağlar. Genel menfaat davasında verilecek bir toplatma veya satış durdurma kararı ise, o seri mala sahip olan veya potansiyel olarak alacak olan tüm tüketicileri ve piyasadaki tüm satıcıları etkiler. Bu dava, bireysel hak aramaya göre daha etkin ve geniş kapsamlı bir koruma mekanizmasıdır.