Anayasa Mahkemesi'nin Cemal Kaşıkçı kararında, 'yargı yetkisi' (Sözleşme m. 1) kavramı, uluslararası kamu hukuku açısından nasıl yorumlanmıştır? AİHM'in 'ülkesel yetki' kuralına getirdiği istisnaları ve bu davadaki 'yargısal yetki bağlantısı' kavramını açıklayınız.

Yargı Pusulası bilgi merkezi soru-cevap kaydı #259789

Anayasa Mahkemesi, Cemal Kaşıkçı kararında (AYM Kararı § 85), Sözleşme'nin 1. maddesinde belirtilen 'yargı yetkisi'ni bir eşik ölçüt olarak kabul etmiştir; bu, bir taraf devletin Sözleşme'de belirtilen hak ve özgürlükleri ihlal edildiği iddiasına yol açan eylem veya ihmallerden sorumlu tutulmasını sağlamak için gereklidir. AYM, uluslararası kamu hukuku açısından bir devletin yargı yetkinliğinin öncelikle 'ülkesel' olduğunu belirtmiştir. Ancak, AİHM içtihadına atıfla, istisnai davalarda devletin kendi ülke sınırları dışında da yargı yetkisini kullanmasını kabul etmiştir. Bu davada 'yargısal yetki bağlantısı', taraf devletin adli makamlarının, kendi ülke alanı dışında meydana gelen bir ölümle ilgili 'kendi ceza soruşturmasını ya da davasını başlatması durumunda', kendi ulusal kanunları sebebiyle (örneğin evrensel yargı yetkisine ilişkin hükümler uyarınca ya da aktif veya pasif şahsiyet ilkesine dayanarak) bu soruşturmanın ya da davanın başlatılmasının yeterli olduğu kanısındadır (Güzelyurtlu ve diğerleri/Türkiye ve GKRY, § 188). Bu, devletin kendi ülkesi dışında işlenen suçlara karşı gösterdiği hukuki inisiyatifin, Sözleşme kapsamında bir sorumluluk doğurabileceğini ifade eder.