HMK m. 282, hakime bilirkişi görüşünü 'diğer delillerle birlikte' serbestçe değerlendirme yetkisi verir. Muris muvazaası iddiası içeren bir tapu iptali davasında, bilirkişi raporu taşınmazın değerinin düşük gösterildiğini tespit etse de, tanık beyanları murisin satış iradesinin gerçek olduğunu ve mal kaçırma kastı olmadığını gösteriyorsa, hakim bu iki farklı delil türünü nasıl bir denge içinde değerlendirmelidir?

Yargı Pusulası bilgi merkezi soru-cevap kaydı #259660

Bu durumda hakim, HMK m. 282 uyarınca delilleri bir bütün olarak değerlendirerek bir sonuca varmalıdır. Bilirkişi raporu, muvazaanın varlığına işaret eden önemli bir emaredir. Taşınmazın gerçek değeri ile satış bedeli arasında fahiş bir fark olması, genellikle mal kaçırma kastının bir göstergesi olarak kabul edilir. Ancak bu, tek başına muvazaanın varlığını kanıtlamaz. Hakim, bu teknik tespiti (değer düşüklüğü) dosyadaki diğer delillerle, özellikle de tanık beyanlarıyla birlikte tartmalıdır. Tanık beyanları, murisin satış anındaki iradesini, amacını, alıcı ile olan ilişkisini, paranın ödenip ödenmediğini, murisin paraya ihtiyacı olup olmadığını aydınlatabilir. Eğer tanıklar, murisin gerçekten paraya ihtiyacı olduğu için sattığını, alıcıyla pazarlık yapıldığını, satıştan elde edilen parayı başka bir yatırımda kullandığını veya sağlık giderleri için harcadığını somut ve tutarlı bir şekilde anlatıyorlarsa, bu durum muvazaa iddiasını zayıflatır. Hakim, bu durumda şöyle bir değerlendirme yapabilir: 'Bilirkişi raporu ile satış bedeli arasında bir fark tespit edilmişse de, dinlenen tanık beyanları, murisin gerçek bir satış iradesiyle hareket ettiğini ve mal kaçırma kastının bulunmadığını, satışın makul bir sebebe dayandığını (örn: borç ödeme, tedavi masrafı) ortaya koymaktadır. Bu nedenle, bedeldeki düşüklük tek başına muvazaa için yeterli değildir.' şeklinde bir gerekçeyle, tanık beyanlarına üstünlük tanıyarak davayı reddedebilir. Tersi durumda, tanık beyanları da muvazaayı destekliyorsa, bilirkişi raporuyla birlikte davanın kabulüne karar verebilir. Önemli olan, tüm delillerin birbiriyle çelişen ve örtüşen yönlerini gerekçeli kararda tartışarak mantıksal bir sonuca ulaşmaktır.