Cemal Kaşıkçı kararında AYM, Türk adli makamlarının ceza muhakemesini Suudi Arabistan'a devretmesini yaşam hakkının usul boyutunun ihlali olarak görmemiştir. Bu durum, 'non bis in idem' (aynı fiilden dolayı iki kez yargılama olmaz) ilkesinin uluslararası alandaki uygulaması açısından ne anlama gelmektedir?

Cemal Kaşıkçı kararındaki bu sonuç, 'non bis in idem' ilkesinin uluslararası ceza hukukundaki karmaşık ve mutlak olmayan yapısını yansıtmaktadır. Bu ilke, ulusal hukukta bir kişiyi aynı fiilden dolayı aynı devletin yargı organları önünde birden fazla kez yargılamayı ve cezalandırmayı yasaklayan temel bir güvencedir. Ancak uluslararası alanda, farklı devletlerin egemenlik yetkileri nedeniyle, bu ilkenin uygulanması daha sınırlıdır. Bir devlet, başka bir devlette aynı fiilden yargılanmış bir kişiyi kendi kanunlarına göre yeniden yargılama yetkisini kural olarak saklı tutar. Nitekim TCK m. 9, 'Türkiye’de işlediği suçtan dolayı yabancı ülkede hakkında hüküm verilmiş olan kimse, Türkiye’de yeniden yargılanır' diyerek bu prensibi benimser. Ancak 6706 sayılı Kanun'un 24. maddesi, kovuşturmanın devri gibi bir adli işbirliği mekanizması öngörerek bu katı kurala bir esneklik getirir. Kovuşturmanın devri, esasen yargılama yetkisinin tek bir devlette toplanmasını ve mükerrer yargılamaların önlenmesini amaçlayan bir araçtır. AYM kararında, Türk makamlarının sanıkları Türkiye'de yargılama imkanı kalmadığında, cezasızlığı önlemek amacıyla kovuşturmayı Suudi Arabistan'a devretmesi ve devir sonrası Suudi makamlarının verdiği kararları (mahkumiyet, beraat vb.) dikkate alarak kendi davasını düşürmesi, 'non bis in idem' ilkesinin ruhuna uygun, pragmatik bir adli işbirliği uygulaması olarak görülmüştür. Bu, ilkenin uluslararası alanda mutlak bir yasak olmaktan çok, devletlerin ceza adaletinin sağlanması amacıyla işbirliği içinde esnek bir şekilde yorumlayabildikleri bir prensip olduğunu göstermektedir. Devir, egemenlik yetkisinin bir gereği olarak yargılama hakkından vazgeçme değil, ceza adaletinin başka bir egemen devlet eliyle gerçekleştirilmesi için işbirliği yapma anlamına gelmektedir.