Dosyada ehliyetsizlik iddiası bulunmasına rağmen, Yargıtay 1. Hukuk Dairesi'nin 2014/15306 E. sayılı kararında mahkemenin bu iddiayı yeterince araştırmadan davayı reddetmesi neden 'eksik soruşturma' olarak nitelendirilmiştir? Ehliyetsizlik iddiasının araştırılmasında mahkemenin asgari olarak yapması gereken işlemler nelerdir?
Ehliyetsizlik iddiasının yeterince araştırılmadan davanın reddedilmesi, 'eksik soruşturma' (kovuşturma aşamasında eksik inceleme) olarak nitelendirilmiştir çünkü ehliyetsizlik, kamu düzenine ilişkin olduğundan ve tespiti halinde diğer tüm iddiaları (örneğin muvazaa) anlamsız kılacağından, mahkemenin üzerinde titizlikle durması gereken öncelikli bir konudur. Yargıtay'ın yerleşik içtihatlarına ve kararda belirtilen ilkelere göre, ehliyetsizlik iddiasının araştırılmasında mahkemenin asgari olarak yapması gereken işlemler şunlardır: 1) Tüm Delillerin Toplanması: Tarafların bu konuda göstereceği tüm deliller toplanmalıdır. Özellikle, ehliyetsiz olduğu iddia edilen kişiye ait tüm tıbbi kayıtlar (doktor raporları, reçeteler, hasta müşahede kağıtları, film grafileri vb.) ilgili sağlık kuruluşlarından eksiksiz olarak getirtilmelidir. 2) Tanıkların Dinlenmesi: Varsa, işlem tarihinde kişinin akli durumunu, davranışlarını, idrak yeteneğini bilen tanıklar dinlenmeli ve bu yönde kendilerinden açıklayıcı, doyurucu ve somut bilgiler alınmalıdır. 3) Adli Tıp Kurumu Raporu Alınması: Toplanan tüm bu belgelerle birlikte dosyanın, bu alanda en yetkili uzman kurum olan Adli Tıp Kurumu'na (genellikle 4. İhtisas Kurulu) gönderilmesi ve işlem (akit) tarihinde kişinin hukuki işlem ehliyetine (ayırt etme gücüne) sahip olup olmadığı yönünde bilimsel ve gerekçeli bir rapor alınması zorunludur. TMK m. 409/2 de bu gerekliliği desteklemektedir. Mahkemenin, özellikle Adli Tıp Kurumu'ndan rapor almaksızın, sadece tanık beyanlarına veya eksik belgelere dayanarak ehliyetsizlik iddiasını karara bağlaması, Yargıtay tarafından 'hükme yeterli bir araştırma ve inceleme yapılmadığı' ve 'eksik soruşturma' olarak kabul edilmektedir.