Kesinleşmiş bir mahkeme kararının dayandığı bilirkişi raporunun, bilirkişinin 'kasten gerçeğe aykırı beyanda bulunması' nedeniyle hatalı olduğu iddiasıyla yargılamanın iadesi talep edilmektedir (HMK m. 375/1-f). HMK m. 375/2 uyarınca bu iddianın ispatı için aranan temel şart nedir? Bu şartın gerçekleşmediği ancak bilirkişi hakkında 'delil yokluğundan başka bir sebeple' ceza davası açılamadığı durumlarda (örneğin zamanaşımı), hukuk mahkemesinin nasıl bir yol izlemesi gerektiğini açıklayınız.
HMK m. 375/2 uyarınca, bilirkişinin kasten gerçeğe aykırı beyanda bulunduğu iddiasına dayalı yargılamanın iadesi talebinin kabulü için aranan temel şart, bu iddianın 'kesinleşmiş bir ceza mahkûmiyet kararı ile belirlenmiş olması'dır. Yani, aleyhine hüküm verilen tarafın öncelikle bilirkişi hakkında suç duyurusunda bulunması, açılan ceza davası sonucunda bilirkişinin yalan tanıklık veya gerçeğe aykırı bilirkişilik suçundan (TCK m. 276) mahkum olması ve bu kararın kesinleşmesi gerekir. Ancak, HMK m. 375/2'nin ikinci cümlesi bu kurala önemli bir istisna getirir. Eğer bilirkişi hakkında, 'delil yokluğundan başka bir sebeple' ceza kovuşturmasına başlanamamış veya mahkûmiyet kararı verilememişse, ceza mahkemesi kararı aranmaz. 'Delil yokluğundan başka bir sebep' ifadesi; şüphelinin ölümü, af, dava zamanaşımı, şikayetten vazgeçme gibi ceza muhakemesini engelleyen durumları kapsar. Örneğin, bilirkişi hakkındaki suç zamanaşımına uğradığı için hakkında takipsizlik kararı verilmişse, bu durum istisna kapsamına girer. Bu istisnai durumda, hukuk mahkemesi farklı bir yol izler. Yargılamanın iadesi davasına bakan mahkeme, öncelikle iade sebebi olarak dayanılan 'bilirkişinin kasten gerçeğe aykırı beyanda bulunduğu' iddiasını kendisi inceler. Yani, hukuk mahkemesi bir nevi ceza mahkemesi gibi hareket ederek, bu iddianın doğruluğunu yargılamanın iadesi davası içinde bir 'ön sorun' olarak ele alır ve ispatını talep edenden bekler. Eğer talep eden taraf, bu iddiayı hukuk mahkemesi önünde ispatlayabilirse, mahkeme yargılamanın iadesine karar vererek dosyanın esasına girer. İspatlayamazsa, iade talebini reddeder.