Zorunlu müdafilik (CMK m. 150) hangi hallerde söz konusu olur? Şüpheli veya sanık, kendisi için zorunlu müdafii atanmasını istemediğini beyan ederse, mahkeme veya savcılık bu talebi kabul edebilir mi? 18 yaşından küçük bir çocuğa atanan zorunlu müdafiinin ücreti yargılama gideri olarak çocuğa yüklenebilir mi?

Zorunlu müdafilik, şüpheli veya sanığın talebi olmasa dahi, hatta açıkça istemediğini beyan etse bile, kanunun belirli durumlarda bir müdafiinin hukuki yardımından faydalanmasını zorunlu kıldığı bir kurumdur. CMK m. 150'ye göre zorunlu müdafilik halleri şunlardır: 1. Şüpheli veya sanığın 18 yaşını doldurmamış olması. 2. Şüpheli veya sanığın sağır ve dilsiz olması. 3. Şüpheli veya sanığın kendisini savunamayacak derecede malul (engelli) olması. 4. Soruşturma veya kovuşturma konusu suçun cezasının alt sınırının beş yıldan fazla hapis cezasını gerektirmesi. Bu hallerden biri mevcutsa, şüphelinin veya sanığın 'müdafii istemiyorum' şeklindeki beyanının hukuki bir geçerliliği yoktur. Savunma hakkının etkin bir şekilde kullanılabilmesi için bu durumlarda müdafiinin varlığı kamu düzeninden sayılmıştır. Dolayısıyla, mahkeme veya savcılık bu talebi kabul edemez ve barodan bir müdafii atanmasını istemek zorundadır. Aksi takdirde, yapılan işlemler (ifade alma, sorgu, duruşma) hukuka aykırı hale gelir ve bu durum mutlak bir bozma nedenidir (CMK m. 289/1-e). 18 yaşından küçük bir çocuğa atanan zorunlu müdafiinin ücreti, yargılama gideri olarak çocuğa **yüklenemez**. Sağlanan metindeki Yargıtay 2. Ceza Dairesi'nin 2015/21033 sayılı kararında da belirtildiği gibi, CMK m. 150/3 uyarınca atanan zorunlu müdafiilik ücreti, yasal bir zorunluluğa dayandığı için ve çocuğun korunması ilkesi gereği, suça sürüklenen çocuğa yargılama gideri olarak yükletilemez. Bu ücret Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanır.