5237 sayılı TCK'nın 52. maddesinde öngörülen adli para cezasının ödenmemesi halinde hapse çevrilmesi (tazyik hapsi) ile bu cezanın infaz rejiminin değiştirilmesi (kamuya yararlı işte çalıştırma) arasındaki hukuki farkı ve güncel uygulamadaki yerini açıklayınız.

Yargı Pusulası bilgi merkezi soru-cevap kaydı #258460

5237 sayılı TCK'nın 52/4. maddesi, adli para cezasının taksitlerinden birinin zamanında ödenmemesi halinde geri kalan kısmın tamamının tahsil edileceği ve ödenmeyen adli para cezasının 'hapse çevrileceği'ni belirtir. Bu, aslında bir 'tazyik hapsi'dir, yani para cezasını ödeme zorunluluğunu pekiştirmek için uygulanan bir zorlama hapsidir. **Hukuki Fark ve Güncel Uygulama:** - **Eski Düzenleme:** TCK 52/4 ve 5275 sayılı Kanun'un 106/3. maddesinin eski halinde, ödenmeyen adli para cezası doğrudan hapse çevriliyordu. - **6545 Sayılı Kanun Değişikliği:** 6545 sayılı Kanun'un 81. maddesiyle 5275 sayılı Kanun'un 106/3. maddesinde yapılan değişiklikle, ödenmeyen adli para cezasının doğrudan hapse çevrilmesi yerine, öncelikle hükümlünün iki saat çalışması karşılığı bir gün olmak üzere **kamuya yararlı bir işte çalıştırılmasına** karar verilmesi sistemi getirilmiştir. Bu, cezanın infaz rejiminin değiştirilmesi ve daha sosyal bir amaca hizmet etmesi anlamına gelir. Hükümlünün bu yükümlülüğe uymaması halinde, çalıştığı günler hapis cezasından mahsup edilerek kalan kısmın tamamı açık ceza infaz kurumunda yerine getirilir (Yargıtay Ceza Genel Kurulu - Karar: 2018/404). - **Amaç:** Kanun koyucu bu değişiklikle, süresinde ödenmeyen adli para cezalarının doğrudan hapis olarak infaz edilmesinin önüne geçilmesini ve bunun yerine hükümlünün kamuya faydalı bir iş yaparak cezasını çekmesini sağlamayı amaçlamıştır. Bu, infazın sosyalizasyonu ve hükümlünün topluma kazandırılması amacına hizmet eder. - **Yargıtay Yaklaşımı:** Yargıtay, mahkeme kararında hapse çevrileceği ihtarı bulunmasa bile, 5275 sayılı Kanun'un 106/5. maddesi gereğince infaz savcılığının bu maddeyi resen uygulayacağını belirtmiştir (Yargıtay 10. Ceza Dairesi - Esas: 2021/16634, Karar: 2022/48; Yargıtay Ceza Genel Kurulu - Karar: 2018/404). Bu, adli para cezasının infazında artık ilk tercih edilen yöntemin kamuya yararlı işte çalıştırma olduğunu ve hapse çevirmenin son çare olarak kaldığını göstermektedir.