İYUK Madde 15'e göre 'davanın reddi' hallerinden biri olan 'ehliyetsiz kişi tarafından açılan davaların reddi' kuralının temel hukuki gerekçesini açıklayınız. Bu kuralın idari yargıda 'menfaat ihlali' kavramıyla olan ilişkisini ve bunun uygulamadaki sonuçlarını örneklendiriniz.

İYUK Madde 15/1-b bendine göre, ilk inceleme sırasında ehliyet yönünden kanuna aykırılık görülürse davanın reddine karar verilir. Bu kuralın temel hukuki gerekçesi, idari yargılamada dava açma ehliyetinin, sadece medeni hakları kullanma ehliyetine sahip olmakla sınırlı olmayıp, aynı zamanda dava konusu idari işlemle ilgili olarak 'meşru, kişisel ve güncel bir menfaatin ihlal edilmiş' olmasını gerektirmesidir. **Menfaat İhlali ile İlişkisi:** İdari yargıda iptal davasının sübjektif ehliyet koşulu olan 'menfaat ihlali', idarenin hukuki tasarruflarının istikrarsızlığa yol açmaması ve idarenin işleyişinin gereksiz yere aksamaması amacını taşır. Her idari işleme karşı herkes tarafından dava açılmasına izin verilmez; yalnızca doğrudan, meşru ve güncel olarak menfaati etkilenen kişilere dava açma imkanı tanınır. **Uygulamadaki Sonuçları:** - **Ehliyetsizlikten Ret:** Eğer davacının dava konusu işlemle arasında kişisel, meşru ve güncel bir menfaat ilişkisi kurulamıyorsa, davanın ehliyetsizlikten reddine karar verilir. Örneğin, Danıştay 15. Daire'nin 2017/273 Esas, 2017/6218 K. sayılı kararında, sendikanın yurt dışından ilaç teminine ilişkin protokole karşı açtığı davada, sendikanın üyelerini oluşturan eczacılara bu konuda doğrudan bir yetki verilmediği ve çalışma alanlarına müdahale eder nitelikte düzenleme bulunmadığı gerekçesiyle güncel bir menfaatinin ve dava açma ehliyetinin bulunmadığı sonucuna varılmıştır. - **Hukuki Dayanağın Önemi:** Danıştay 7. Daire'nin 2010/756 Esas, 2014/4099 K. sayılı kararında, bir şahıs adına tahakkuk ettirilen özel tüketim vergisine itirazın reddine dair işlemin iptali istemiyle o şahıs adına bir şirket tarafından açılan davada, şirketin kendisi adına bir tahakkuk bulunmadığı ve başkası adına tesis edilen işlemin iptalini istemekte menfaatinin olmadığı gerekçesiyle ehliyetsizlikten dava reddedilmiştir. Bu durum, idari yargının dava açma ehliyeti konusunda sıkı bir yorum benimsediğini ve sadece doğrudan etkilenenlerin dava açmasına izin verdiğini göstermektedir.