HMK m. 375/1-a'da düzenlenen 'mahkemenin kanuna uygun olarak teşekkül etmemiş olması' ne tür durumları kapsar? Bu sebebin yargılamanın iadesi nedenleri arasına eklenmesinin ardındaki temel hukuki mantık nedir?

Yargı Pusulası bilgi merkezi soru-cevap kaydı #25766

'Mahkemenin kanuna uygun olarak teşekkül etmemiş olması', mahkemeyi oluşturan hakim sayısında eksiklik olması (örneğin, heyetle bakılması gereken bir davaya tek hakimin bakması), davaya bakacak hakimin yasal nitelikleri taşımaması gibi durumları kapsar. Bu sebebin eklenmesinin ardındaki temel hukuki mantık, adil yargılanma hakkının temel bir unsuru olan 'kanunla kurulmuş, bağımsız ve tarafsız bir mahkeme tarafından yargılanma hakkı'nı güvence altına almaktır. Mahkemenin oluşumundaki temel bir sakatlık, verilecek kararın meşruiyetini temelden sarsar ve bu, sonradan telafisi mümkün olmayan, hükmün yok hükmünde sayılmasını gerektirebilecek kadar ağır bir usul hatasıdır. Bu nedenle, kesinleşmiş olsa bile böyle bir hükmün ortadan kaldırılması için yargılamanın iadesi yolu öngörülmüştür.