Çocuk Koruma Kanunu (5395 sayılı Kanun) kapsamında, suç işlediği iddia edilen çocuklarla ilgili yargılamalarda 'sosyal inceleme raporu'nun (SIR) zorunluluğunu ve bu raporun çocuğun ceza sorumluluğunun değerlendirilmesindeki rolünü açıklayınız. Yargıtay 2. Ceza Dairesi'nin 2015/12073 E., 2018/4009 K. sayılı kararını esas alarak, SIR alınmadan veya yetersiz gerekçeyle alınmamasının hukuki sonuçlarını değerlendiriniz.
5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu'nun 35/1. maddesi ve Çocuk Koruma Kanunu'nun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 20/2. maddesi, suç işlediği iddia edilen çocuklarla ilgili yargılamalarda 'sosyal inceleme raporu' (SIR) alınmasını 'zorunlu' kılmaktadır. SIR, çocuğun işlediği fiilin hukuki anlam ve sonuçlarını algılayıp algılayamayacağının ve bu fiille ilgili davranışlarını yönlendirme yeteneğinin (kusur yeteneği) değerlendirilmesi açısından hayati öneme sahiptir. TCK'nın 31/2. maddesi, fiili işlediği sırada 12 yaşını doldurmuş ancak 15 yaşını doldurmamış çocukların işlediği fiilin hukuki anlam ve sonuçlarını algılama yeteneği veya davranışlarını yönlendirme yeteneği olup olmadığının takdirini mahkemeye bırakır ve bu değerlendirme için SIR'ın belirleyici bir rolü vardır. Yargıtay 2. Ceza Dairesi'nin 05.04.2018 tarihli ve 2015/12073 E., 2018/4009 K. sayılı kararı, suç tarihinde 12-15 yaş grubu içerisinde bulunan bir çocuk hakkında hırsızlık suçundan hüküm kurulurken SIR alınmamasını veya alınmadığı halde bunun gerekçesinin gösterilmemesini 'eksik inceleme ve yetersiz gerekçe' olarak kabul etmiştir. Mahkeme, çocuğun sadece duruşmadaki davranışlarına göre değerlendirme yapmamalı, çocuğun yaşadığı çevreyi, sosyal ve ekonomik durumunu, gelişimsel özelliklerini de göz önünde bulundurarak detaylı bir SIR düzenletmelidir. Yargıtay, bu eksikliğin bozma nedeni olduğunu belirtmiştir. Bu durum, çocuk adalet sisteminde çocuğun üstün yararının gözetilmesini, kusur yeteneğinin bilimsel verilere dayalı olarak belirlenmesini ve cezanın bireyselleştirilmesini sağlayan önemli bir güvencedir. SIR, sadece suçun işlenişiyle ilgili değil, çocuğun geleceği üzerindeki olası etkileri de dikkate alarak koruma ve destekleyici tedbirlerin belirlenmesine de yardımcı olur.