5271 sayılı CMK'nın 161. maddesinde Cumhuriyet savcısının soruşturma evresindeki görev ve yetkileri düzenlenmişken, 2802 sayılı Hâkimler ve Savcılar Kanunu'nun 82, 89, 90, 93 ve 94. maddeleri, hakim ve savcıların işledikleri suçlar açısından özel soruşturma usulleri öngörmektedir. Bu özel usulleri, 'görevden doğan veya görev sırasında işlenen suçlar', 'kişisel suçlar' ve 'ağır ceza mahkemesinin görevine giren suçüstü hâlleri' ayrımı üzerinden değerlendirerek, her bir durumda yetkili soruşturma ve kovuşturma makamlarını açıklayınız. Yargıtay Ceza Genel Kurulu'nun 12.12.2017 tarihli ve 2017/1129 E., 2017/533 K. sayılı kararını referans alarak, FETÖ/PDY üyeliği gibi suçların bu ayrımdaki yerini tartışınız.
Hâkimler ve Savcılar Kanunu (HSK), hâkim ve Cumhuriyet savcılarının işledikleri suçlara ilişkin üç farklı özel soruşturma usulü öngörür: 1. **Görevden Doğan veya Görev Sırasında İşlenen Suçlar (HSK m. 82, 89, 90):** Bu suçlar için soruşturma, Adalet Bakanlığı'nın iznine bağlıdır (HSK m. 82). İzin alındığında, soruşturma adalet müfettişleri veya daha kıdemli hâkim/savcılar eliyle yapılır. Kovuşturma için ise HSK m. 89'a göre iddianame düzenlenir ve ilgili ağır ceza mahkemesine sunulur. Son soruşturmanın açılmasına karar verilirse, birinci sınıfa ayrılmış olanlarla ağır ceza mahkemeleri heyetine dahil hâkim ve Cumhuriyet savcılarının son soruşturmaları Yargıtay'ın görevli ceza dairesinde (HSK m. 90), diğerlerinin ise bulundukları yer ağır ceza mahkemesinde görülür. 2. **Kişisel Suçlar (HSK m. 93):** Bu suçlar için soruşturma izni aranmaz; ilgili Cumhuriyet başsavcısı tarafından doğrudan soruşturma yapılır. Kovuşturma yetkisi, ilgilinin görev yaptığı yerin bağlı olduğu bölge adliye mahkemesinin bulunduğu yerdeki il Cumhuriyet başsavcılığı ve aynı yer ağır ceza mahkemesine aittir (KHK 680/9 ile değişen HSK 93/1). 3. **Ağır Ceza Mahkemesinin Görevine Giren Suçüstü Hâlleri (HSK m. 94):** Bu durumda hazırlık soruşturması genel hükümlere göre yapılır, soruşturma yetkili Cumhuriyet savcıları tarafından bizzat yürütülür ve durum hemen Adalet Bakanlığı'na bildirilir. Kovuşturma makamı, suçun 'görevden doğan' veya 'kişisel' suç olup olmadığına göre belirlenir. Yargıtay Ceza Genel Kurulu'nun 12.12.2017 tarihli ve 2017/1129 E., 2017/533 K. sayılı kararı, FETÖ/PDY üyeliği, Anayasayı ihlal, TBMM veya Hükümeti ortadan kaldırmaya teşebbüs gibi suçların hâkim ve savcılar tarafından işlenmesi durumunda özel bir yorum getirmiştir. Karara göre, TCK 309, 311, 312, 314 gibi maddelerde düzenlenen suçlar (CMK 161/8'de de doğrudan soruşturmaya tabi kılınan suçlar) 'görev suçları' niteliğinde değildir. Bu suçlar, failin kamu görevlisi sıfatından bağımsız olarak işleyebileceği, özünde 'kişisel suç' niteliğindedir. Özellikle silahlı terör örgütü üyeliği suçu 'mütemadi suç' (kesintiye uğrayana kadar devam eden suç) niteliğinde olup, yakalanma anına kadar 'suçüstü hâli' devam eder. Bu nedenle, hâkim veya savcılar hakkında bu suçlardan dolayı CMK 161/8 ve HSK 94 uyarınca 'suçüstü hali' bulunduğundan, izin şartı aranmaksızın doğrudan soruşturma yapılır. Kovuşturma yetkisi ise, suçun 'kişisel' nitelikte olması nedeniyle HSK m. 93'e göre Ağır Ceza Mahkemelerine aittir. Yargıtay'ın ilk derece yargılaması yapma görevi (HSK 90), sadece 'görev suçları' ile sınırlı ve istisnai olduğundan, bu tür davalarda Yargıtay'ın görevli olmadığına hükmedilmiştir. Bu karar, hâkim ve savcıların işlediği suçlara ilişkin görev-kişisel suç ayrımını netleştirerek yargılamaların genel ağır ceza mahkemelerinde yapılmasının önünü açmıştır.