Yargılamanın yenilenmesi davasının hukuki niteliği Yargıtay Ceza Genel Kurulu'nca nasıl değerlendirilmektedir? Bu davanın önceki yargılama faaliyetinden tamamen bağımsız yeni bir dava olup olmadığı tartışmasını, özellikle 'yeni delillerin toplanması' ve 'yetkili yargı mercii' konuları bağlamında analiz ediniz. (Yargıtay Ceza Genel Kurulu 2020/262 E., 2022/491 K.)

Yargıtay Ceza Genel Kurulu'nun 28.06.2022 tarihli ve 2020/262 E., 2022/491 K. sayılı kararına göre, yargılamanın yenilenmesi davası, CMK Madde 311 ve 314'te sınırlayıcı şekilde sayılan nedenlere dayalı olarak kesinleşmiş hükümlere karşı kabul edilmiş olağanüstü bir kanun yoludur. Karar, bu davanın 'tamamen bağımsız ve yeni bir yargılama' olmadığını belirtir. Yani, yargılamanın yenilenmesi sürecinde önceki yargılama faaliyeti en başından itibaren tekrarlanmaz; yalnızca talepte ileri sürülen yeni delil veya vakıalar çerçevesinde bir yargılama faaliyeti icra edilir. Mahkemece yapılan ön incelemede davanın 'kabule değer' olduğu sonucuna ulaşılması halinde, yargılama faaliyetine başlanır. Bu aşamada, maddi gerçeği bulmaya hizmet edecek tüm delillerin toplanması zorunludur. Ancak bu, önceki davada ileri sürülmeyen yeni vakıa veya delillerin yenileme yargılamasında ileri sürülmesi ya da önceki muhakeme aşamasında toplanmayan delillerin mahkemece araştırılmasıyla sınırlıdır. Karar, bu yeni delil veya vakıaların önceki kararı değiştirmeye yönelik bir etkiye sahip olup olmadığının muhakeme edileceğini vurgular. Yargılamanın yenilenmesi sonrasında verilen (önceki hükmün onaylanması veya iptali ile yeni bir hüküm kurulması) kararın incelenmesi yetkisinin de önceki hükmü denetleyen üst dereceli Yargıtay'a ait olması, yargılamanın yenilenmesi davasının önceki yargılama faaliyetinden tamamen ayrı ve bağımsız bir dava olmadığı sonucunu desteklemektedir. Bu durum, 'hukuki istikrar' ile 'maddi gerçeğe ulaşma' arasındaki dengeyi yansıtır. Yargılamanın yenilenmesi, hukuki güvenlik ilkesini ihlal etmeksizin, adli hataları düzeltme imkanı sunan bir mekanizma olarak işlev görür. Yeni deliller, mevcut dosya içeriğiyle birlikte değerlendirilir, ancak eski hüküm otomatik olarak ortadan kalkmaz; yeni delillerin etkisi ve önemi yargılama sonucunda netleştirilir.