Türk Ceza Kanunu'nun 43. maddesinde düzenlenen 'zincirleme suç' (müteselsil suç) hükümlerinin uygulanma koşullarını ve bu hükümlerin TCK 3/1'deki 'orantılılık ilkesi' ile ilişkisini, özellikle bandrol yükümlülüğüne aykırılık suçları (5846 sayılı Kanun) bağlamında Yargıtay içtihatlarından (örneğin 19. Ceza Dairesi, 2016/11365 E., 2017/7082 K.) hareketle analiz ediniz. Bu suçlarda 'mağdur' kavramının yorumlanmasının orantılılık üzerindeki etkisini açıklayınız.

Zincirleme suç (müteselsil suç), TCK Madde 43'te düzenlenmiş olup, aynı suçun değişik zamanlarda birden fazla işlenmesi, işlenen suçların mağdurlarının aynı kişi olması ve bu suçların 'aynı suç işleme kararı' altında işlenmesi halinde failin tek bir cezaya hükmedilmesini ve bu cezanın belirli bir oranda artırılmasını öngörür. Bu kurumun temel amacı, birden fazla eylemden dolayı failin aşırı derecede cezalandırılmasının (örneğin her eylem için ayrı ayrı ceza verilmesinin) önüne geçerek ceza adaletinde 'orantılılık' ilkesini (TCK 3/1) sağlamaktır. Yargıtay 19. Ceza Dairesi'nin 20.09.2017 tarihli ve 2016/11365 E., 2017/7082 K. sayılı kararı, bu ilkenin bandrol yükümlülüğüne aykırılık suçlarında nasıl uygulanması gerektiğini detaylı bir şekilde açıklamıştır. Karara göre, bandrol yükümlülüğüne aykırılık gibi suçlarda, sanıklar genellikle 'aynı suç işleme kararı' ile hareket ederek eylemlerini devam ettirirler ve her tespit edildiğinde ayrı bir suç tutanağı düzenlenir. Bu suçlarda, hukuki anlamda 'mağdur' doğrudan eser sahipleri değil, genel olarak 'toplum'dur. Yargıtay, görevlilerce düzenlenen her suç tutanağının müstakil bir suç sayılması halinde (örneğin bir ay içerisinde on beş ayrı tutanak düzenlenip on beş kez cezalandırılması durumunda), TCK Madde 3'te öngörülen 'fiilin ağırlığıyla orantılı ceza' ilkesinin korunamayacağını belirtmiştir. Bu nedenle, bu tür durumlarda TCK Madde 43/1'deki zincirleme suç hükümlerinin uygulanması ve belirlenen temel ceza üzerinden tek bir artırım yapılması gerektiği kabul edilmiştir. Karar, ayrıca zincirleme suç hükümleri uygulanırken, varsa önceki kesinleşmiş cezaların mahsup edilmesi (infazdan düşülmesi) gerektiğini de belirtmiştir. Bu yaklaşım, Yargıtay'ın, Kanun'un ruhuna uygun olarak, ceza miktarında aşırılığı önlemeyi ve somut olayda adil ve orantılı bir ceza belirlenmesini amaçladığını göstermektedir. Özellikle 'mağdur' kavramının geniş yorumlanarak 'toplum'un esas alınması, zincirleme suç hükümlerinin uygulama alanını genişletmiş ve bu sayede fiilin gerçek ağırlığıyla orantılı bir yaptırıma ulaşılmasını sağlamıştır.