İdari Yargılama Usulü Kanunu (İYUK) Madde 11'de düzenlenen 'üst makamlara başvurma' müessesesinin temel amacını ve idari dava açma süresi üzerindeki etkisini ayrıntılı olarak açıklayınız. Bu başvurunun süreyi 'durdurması' kavramını, sürenin 'yeniden işlemeye başlaması' ve 'geçmiş sürenin hesaba katılması' prensipleriyle birlikte analiz ediniz.

İYUK Madde 11, idari davalar açılmadan önce idari işlemin hukuka uygunluğunun idarece yeniden gözden geçirilmesi ve düzeltilmesi için idareye son bir fırsat tanıma amacını taşır. Bu müessese, hem idareyi yargı denetimi öncesi kendi hatalarını düzeltmeye teşvik eder hem de bireylerin hak arama özgürlüğünü idari yolları kullanmaya yönlendirerek mahkemelerin iş yükünü azaltmayı hedefler. Maddeye göre, ilgililer idari dava açma süresi içinde (özel kanunlarda ayrı süre gösterilmeyen hallerde 60 gün, İYUK m. 7) işlemin kaldırılması, geri alınması, değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılması için üst makama, üst makam yoksa işlemi yapmış olan makama başvurabilirler. Bu başvurma, başlamış olan idari dava açma süresini 'durdurur'. Sürenin 'durdurulması', başvurunun yapıldığı anda sürenin o anki haliyle beklemeye alınması anlamına gelir. İdare 30 gün içinde bir cevap vermezse, istek reddedilmiş sayılır (zımni ret). Bu durumda veya idarenin açıkça ret cevabı vermesi halinde, 'dava açma süresi yeniden işlemeye başlar ve başvurma tarihine kadar geçmiş süre de hesaba katılır.' Örneğin, 60 günlük dava açma süresinin 15. gününde başvuru yapılmışsa, süre durur. Başvuru reddedildiğinde veya reddedilmiş sayıldığında, kalan 45 günlük süre yeniden işlemeye başlar. Bu prensip, ilgilinin idari yolları kullanmasının dava açma hakkını kaybetmesine yol açmamasını güvence altına alır. Danıştay kararları (örneğin, Danıştay 15. Daire 2018/67 E., 2018/67 K. ve Danıştay 11. Daire 2017/6416 E., 2017/6416 K.) bu sürenin hesaplanmasında ve idari başvuru ile dava açma süresi arasındaki ilişkinin netleştirilmesinde önemli emsal teşkil eder.