Bir idari işlemin iptali için açılan davada, mahkemenin ehliyet, süre gibi usuli nedenlerle davayı reddetmesi ile esasa girerek reddetmesi arasında, işlemin hukuka uygunluğu açısından ne fark vardır?

Çok önemli bir fark vardır. Mahkemenin davayı ehliyet, süre, husumet gibi usuli nedenlerle reddetmesi, işlemin içeriğini (esasını) incelemediği anlamına gelir. Bu tür bir ret kararı, işlemin hukuka uygun olduğu yönünde bir tespit içermez, sadece davanın usul şartlarını taşımadığını belirtir. Buna 'davanın usulden reddi' denir. Buna karşılık, mahkemenin usul şartlarını yerinde bulup davanın esasına girmesi ve davacının iddialarını yerinde bulmayarak davayı reddetmesi, işlemin hukuka aykırı olmadığına karar verdiği anlamına gelir. Bu karar, 'davanın esastan reddi' olarak adlandırılır ve işlemin hukuka uygunluğunu tescil eden bir nitelik taşır. Danıştay 15. Daire'nin E:2015/5679 sayılı kararında, ilk derece mahkemesi davanın bir kısmını ehliyetten, bir kısmını süreden, bir kısmını da esastan reddederek bu ayrımı göstermiştir. (DANIŞTAY 15. DAİRE, E:2015/5679)