CMK Madde 225/2'de belirtilen 'Mahkeme, fiilin nitelendirilmesinde iddia ve savunmalarla bağlı değildir.' hükmü, ceza muhakemesinde hâkimin takdir yetkisini nasıl sınırlar veya genişletir?

Bu hüküm, mahkemenin iddianamede yer alan fiilin hukuki vasfını (nitelendirmesini) değiştirebilme yetkisini genişletir; yani hâkim, Cumhuriyet savcısının iddianamede yaptığı hukuki nitelendirme ile bağlı değildir. Ancak bu yetki sınırsız değildir; hâkim, fiilin 'kendisi' değişmediği sürece (yani iddianamede açıklanan fiilin dışına çıkmamak kaydıyla) hukuki vasfı değiştirebilir. Eğer fiil değişirse, yeni bir iddianame ve dava açılması gerekir. Fiilin hukuki niteliği değiştiğinde ve bu durum sanığın aleyhine olursa (örn. cezanın artması), CMK 226 uyarınca sanığa 'ek savunma hakkı' tanınması zorunludur. Bu, hâkimin takdir yetkisini savunma hakkı ile dengeler. (CMK 225/2, CMK 226 ve Yargıtay CGK - 2017/550 E., 2019/574 K.)