5271 sayılı CMK m. 225'te düzenlenen 'davasız yargılama olmaz' ilkesi ile m. 226'daki 'suçun niteliğinin değişmesi' kuralı arasındaki ilişkiyi açıklayınız. Mahkeme, iddianamede anlatılan fiilin dışına çıkarak bir hüküm kurabilir mi?

CMK m. 225, mahkemenin 'ancak iddianamede unsurları gösterilen suça ilişkin fiil ve faili hakkında' hüküm verebileceğini belirterek 'davasız yargılama olmaz' ilkesini ve yargılamanın sınırlarını çizer. Mahkeme, iddianamede anlatılan fiil ile bağlıdır ve bu fiilin dışına çıkamaz. CMK m. 226 ise, bu bağlılığın 'fiil' ile sınırlı olduğunu, 'hukuki nitelendirme' ile olmadığını düzenler. Yani mahkeme, iddianamede anlatılan fiilin hukuki vasfını savcının belirttiğinden farklı değerlendirebilir. İşte bu iki madde arasındaki ilişki burada ortaya çıkar: Mahkeme, iddianamede A fiili anlatılmışken, B fiilinden dolayı hüküm kuramaz; bu, m. 225'e aykırı olur. Ancak A fiilinin hukuki niteliğinin X suçu değil de Y suçu olduğuna kanaat getirirse, m. 226 uyarınca sanığa ek savunma hakkı tanıyarak Y suçundan hüküm kurabilir. Yargıtay Ceza Genel Kurulu'nun 2019/574 K. sayılı kararı bu dengeyi net bir şekilde ortaya koyar: 'İddianamede anlatılan ve kapsamı belirlenen olayın dışında bir fail ve fiilin yargılanması söz konusu olduğunda ise, suç duyurusunda bulunulması ve iddianame ile dava açılması gerekir.'