15 Temmuz darbe girişimi davalarında, er ve erbaşların cezai sorumluluğu değerlendirilirken 'hata' (TCK m. 30) hükümleri nasıl bir rol oynamaktadır? Hukuka uygunluk nedeninin maddi şartlarında hata ile haksızlık yanılgısı arasındaki fark bu bağlamda nasıl ortaya çıkar?

Yargıtay 16. Ceza Dairesi'nin 2021/1909 K. sayılı kararında belirtildiği üzere, er ve erbaşların durumu değerlendirilirken 'hata' hükümleri önem kazanır. 1) Hukuka uygunluk nedeninin maddi şartlarında hata (TCK m. 30/3): Sanık, işlediği fiilin haksızlık olduğunu bilmekle birlikte, somut olayda bir hukuka uygunluk nedeninin maddi şartlarının (örneğin 'terör saldırısı var, müdahale etmeliyiz' gibi) varlığı konusunda kaçınılmaz bir hataya düşmüşse, bu hata kastı kaldırır ve CMK 223/2-c uyarınca beraat kararı verilir. 2) Haksızlık yanılgısı (TCK m. 30/4): Sanık, askeri hiyerarşide konusu suç teşkil eden emrin bile bağlayıcı olduğu yönünde kaçınılmaz bir hukuki değerlendirme hatasına düşmüşse (izin yanılgısı), bu durum kusurluluğu kaldırır ve CMK 223/3-d uyarınca ceza verilmesine yer olmadığına karar verilir. İlkinde maddi bir olayın varlığında hata, ikincisinde ise hukuki bir kuralın yorumunda hata söz konusudur. (Kaynak: barandogan.av.tr/blog/mevzuat/tck-madde-24-kanunun-hukmu-ve-amirin-emri.html)