İnsan Hakları Avrupa Mahkemesi (İHAM), bir tanığın mahkemede hazır edilememesi durumunda, bu yokluğun 'geçerli bir nedene' dayanması gerektiğini belirtmektedir. İHAM içtihatlarına göre hangi durumlar 'geçerli neden' olarak kabul edilebilir?

İHAM, tanığın mahkemede hazır edilememesinin savunma hakkını kısıtlayan istisnai bir durum olduğunu ve bunun ancak ciddi ve somut gerekçelere dayanması gerektiğini kabul eder. İHAM içtihatlarına göre 'geçerli neden' olarak kabul edilebilecek başlıca durumlar şunlardır: 1. **Tanığın Ölümü veya Sağlık Durumu:** Tanığın ölmüş olması, en bariz geçerli nedendir. Benzer şekilde, tanığın duruşmaya katılmasına veya ifade vermesine engel olacak derecede ciddi ve kalıcı bir fiziksel veya zihinsel hastalığa sahip olması da geçerli bir neden olarak kabul edilir. 2. **Tanığın Ulaşılmaz Olması:** Mahkemenin, tanığı bulmak için tüm makul çabayı (adres araştırması, zorla getirme emri, uluslararası adli yardımlaşma vb.) göstermesine rağmen tanığa ulaşılamaması, yerinin tespit edilememesi bir geçerli neden olabilir. Ancak mahkemenin bu çabayı gösterdiğini somut olarak kanıtlaması gerekir. 3. **Tanığın Korkması (Tanık Koruma):** Tanığın, sanık veya çevresinden gelebilecek ciddi ve somut bir tehdit nedeniyle can güvenliğinden endişe etmesi ve bu nedenle duruşmaya çıkmaktan korkması, özellikle organize suç ve terör davalarında geçerli bir neden sayılabilir. Ancak bu durumda dahi mahkeme, tanığın kimliğini gizleyerek veya SEGBİS gibi teknolojik imkanlarla sesini ve görüntüsünü değiştirerek ifade vermesini sağlama gibi alternatif yolları denemelidir. 4. **Önemli Kamu Yararı:** Çok istisnai durumlarda, bir tanığın kimliğinin (örneğin, gizli bir ajan) deşifre olmasının ulusal güvenliğe veya devam eden önemli bir operasyona zarar vereceği gibi bir kamu yararı, geçerli bir neden olarak kabul edilebilir. Tanığın sadece duruşmaya gelmek istememesi, başka bir şehirde veya ülkede yaşaması (eğer SEGBİS veya istinabe mümkünse) veya işlerinin yoğun olması gibi nedenler, tek başına 'geçerli bir neden' olarak kabul edilmez (sen.av.tr/tr/makale/belirleyici-delilin-tanik-beyani-olmasi-ve-tanigi-sorgulama-hakki).