CMK m. 217/1 'Hakim kararını ancak duruşmaya getirilmiş ve huzurunda tartışılmış delillere dayandırabilir' hükmü, 'delillerin doğrudan doğruyalığı' ilkesini nasıl somutlaştırmaktadır? Bir tanığın istinabe (talimat) yoluyla dinlenmesi bu ilkeye uygun mudur?
CMK m. 217/1, 'delillerin doğrudan doğruyalığı' (yüz yüzelik) ilkesinin temel kanuni dayanağıdır. Bu ilke, hükmü verecek olan hakimin, delillerle arada herhangi bir vasıta olmadan, doğrudan temas kurmasını gerektirir. CMK m. 217/1 bu ilkeyi iki temel unsurla somutlaştırır: 1. **Duruşmaya Getirilme:** Bir delilin (tanık beyanı, belge, eşya vb.) hükme esas alınabilmesi için, mutlaka aleni olan duruşma salonuna getirilmesi ve mahkemenin bu delili bizzat incelemesi, görmesi veya duyması gerekir. 2. **Huzurda Tartışılma:** Duruşmaya getirilen bu delilin, tarafların (savcı, sanık, müdafii, katılan) önünde tartışmaya açılması zorunludur. Taraflara, delilin güvenilirliği, doğruluğu ve ispat gücü hakkında beyanda bulunma, soru sorma ve itiraz etme imkanı tanınmalıdır. Bu, aynı zamanda 'çelişmeli yargılama' ilkesinin de bir gereğidir. **İstinabe Yoluyla Dinlemenin Durumu:** Bir tanığın, hükmü verecek mahkeme yerine başka bir yerdeki bir mahkeme tarafından 'istinabe' (talimat) yoluyla dinlenmesi, 'delillerin doğrudan doğruyalığı' ilkesine tam olarak uygun bir yöntem değildir. Çünkü bu durumda: * Hükmü verecek olan hakim, tanığı bizzat görmez, dinlemez; onun jest ve mimiklerini, tavırlarını, beyanlarındaki tutarlılığı veya çelişkiyi doğrudan gözlemleyemez. Hakim, sadece bir tutanağı okumakla yetinir. * Duruşmada hazır bulunan sanık ve müdafii, istinabe olunan mahkemede hazır bulunmadıkları için tanığa doğrudan soru sorma (çapraz sorgu) imkanından mahrum kalırlar. Bu nedenlerle istinabe, doğrudanlık ilkesinin önemli bir istisnasıdır ve sadece zorunlu hallerde başvurulması gereken bir yoldur. Günümüzde, bu ilkenin zedelenmesini en aza indirmek için, istinabe yerine SEGBİS (Ses ve Görüntü Bilişim Sistemi) kullanılarak tanığın duruşmaya canlı olarak bağlanması ve taraflarca sorgulanması yöntemi tercih edilmelidir. AYM ve İHAM de, tanık sorgulama hakkının sağlanması için bu tür teknolojik imkanların kullanılmasının gerekliliğini vurgulamaktadır (Metin Akdemir (2) kararı, B. No: 2020/3964).