5651 sayılı Kanun m. 9 uyarınca verilen erişimin engellenmesi kararlarında İHAM ve AYM tarafından geliştirilen 'ilk bakışta ihlal (prima facie violation)' doktrini ne anlama gelmektedir? Bir hakimin bu doktrine göre karar vermesi için hangi unsurları değerlendirmesi gerekir?
'İlk bakışta ihlal' doktrini, erişimin engellenmesi gibi ağır ve ifade özgürlüğünü derinden etkileyen bir tedbirin, ancak ve ancak internet içeriğinin kişilik haklarını 'apaçık ve bariz bir şekilde' ihlal ettiğinin daha ilk incelemede anlaşıldığı istisnai durumlarda uygulanabileceğini ifade eden bir ölçüttür. Bu doktrinin amacı, karmaşık, yoruma açık, kamusal tartışmaya katkı sunan veya görünürde gerçekliğe dayanan haber ve eleştirilerin, detaylı bir yargılama yapılmadan, hızlı ve tek taraflı bir usulle engellenmesinin önüne geçmektir. Bir hakimin, bu doktrine göre karar vermesi için şu unsurları değerlendirmesi gerekir: 1. **İhlalin Açıklığı:** İfade, herhangi bir hukuki veya olgusal tartışmaya gerek bırakmayacak kadar açık bir şekilde hakaret, iftira veya özel hayatın gizliliğini ihlal ediyor mu? Örneğin, küfür içeren bir ifade, montaj olduğu belli bir fotoğraf veya kişinin rızası dışı yayınlanmış mahrem bir görüntü 'ilk bakışta ihlal' sayılabilir. 2. **Kamusal Tartışma ve Haber Değeri:** İçerik, bir siyasetçiye yönelik bir eleştiri, bir yolsuzluk iddiası veya kamuoyunu ilgilendiren bir haber niteliği taşıyor mu? Eğer taşıyorsa, bu tür ifadeler daha geniş bir korumadan yararlandığı için, ilk bakışta ihlal olarak nitelendirilmesi zordur. Bu tür içeriklerin doğruluğu veya yanlışlığı, ancak çelişmeli bir yargılama ile ortaya çıkarılabilir. 3. **Dengeleme Gerekliliği:** Kişilik hakkı ile ifade ve basın özgürlüğü arasında hassas bir denge kurulması gereken durumlarda, bu doktrin uygulanamaz. Dengeleme gerektiren her durum, daha detaylı bir incelemeyi zorunlu kılar. AYM'nin Keskin Kalem Yayıncılık kararında da vurguladığı gibi, sulh ceza hakimlikleri bu ölçütü uygulamadan, genel geçer gerekçelerle her türlü habere erişimi engellediği için sistematik bir hak ihlaline yol açmaktadır. Bu doktrin, erişim engellemenin 'son çare' (ultima ratio) olması ilkesinin bir yansımasıdır (sen.av.tr/tr/makale/erisimin-engellenmesi-hinda-aym-pilot-karari).