Yargıtay 4. Ceza Dairesi'nin 2017/25794 sayılı kanun yararına bozma kararında, daha önce HAGB kararı verilen SSÇ'nin, denetim süresinde yeni bir suç işlemesi üzerine mahkemenin yeniden HAGB kararı vermesi hukuka aykırı bulunmuştur. CMK m. 231/11'deki 'mahkeme hükmü açıklar' ifadesi, hakime bu konuda bir takdir yetkisi tanır mı, yoksa emredici bir kural mıdır?

CMK m. 231/11'deki 'mahkeme hükmü açıklar' ifadesi, kural olarak emredici bir kuraldır ve hakime yeniden HAGB kararı verme konusunda bir takdir yetkisi tanımaz. **Hükmün Analizi ve Yargıtay Uygulaması:** 1. **'Açıklar' Fiilinin Emredici Niteliği:** Kanun metnindeki 'açıklar' ifadesi, bir zorunluluğu belirtir. Kanun koyucu, eğer hakime bir takdir yetkisi tanımak isteseydi, 'açıklayabilir' veya 'duruma göre hükmü açıklayabilir veya yeniden HAGB kararı verebilir' gibi daha esnek bir ifade kullanırdı. 'Açıklar' şeklindeki kesin ifade, denetim süresinin ihlali halinde HAGB kurumunun sona erdiğini ve artık ertelenen hükmün hukuki sonuçlarını doğurma zamanının geldiğini gösterir. 2. **HAGB Kurumunun Mantığı:** HAGB, sanığa tanınan 'ikinci bir şans'tır. Sanığa, belirlenen denetim süresi boyunca suç işlememesi ve yükümlülüklere uyması halinde, hakkındaki mahkumiyet hükmünün ortadan kalkacağı ve adli siciline işlemeyeceği vaat edilir. Sanık, bu şansı kasten yeni bir suç işleyerek kötüye kullandığında, HAGB kurumunun amacı ortadan kalkar ve artık bu kurumdan ikinci kez aynı dosya için yararlandırılması söz konusu olamaz. Yargıtay'ın kararı da bu mantığa dayanmaktadır. 3. **CMK m. 231/11'deki Takdir Yetkisinin Kapsamı:** Bu fıkradaki hakimin takdir yetkisi, hükmü açıklayıp açıklamama konusunda değil, 'açıklanan hükmün infazının nasıl olacağı' konusundadır. Madde metni, 'Ancak mahkeme... cezanın yarısına kadar belirleyeceği bir kısmının infaz edilmemesine ya da koşullarının varlığı halinde hükümdeki hapis cezasının ertelenmesine veya seçenek yaptırımlara çevrilmesine karar vererek yeni bir mahkûmiyet hükmü kurabilir' demektedir. Yani, hakim hükmü açıklamak zorundadır, ancak açıkladıktan sonra: - Cezanın bir kısmının infaz edilmemesine, - Şartları varsa TCK m. 51'e göre ertelemeye, - Şartları varsa TCK m. 50'ye göre seçenek yaptırımlara çevirmeye karar verebilir. Bu, infaz aşamasına ilişkin bir takdir yetkisidir, HAGB kurumunu yeniden uygulama yetkisi değildir. Sonuç olarak, Yargıtay 4. CD kararı, CMK m. 231/11'in doğru yorumunu yansıtmaktadır. Denetim süresi ihlal edildiğinde, mahkeme hükmü açıklamak zorundadır; aynı dosya için ikinci kez HAGB kararı veremez.