Yargıtay 21. Hukuk Dairesi'nin 2010/13075 sayılı kararında, daha önce hizmet tespiti davasıyla sigortalılık süresi kesinleşmiş bir kişinin, primlerin ödenmemesi nedeniyle Kurum'un bu kararı uygulamaması üzerine açtığı ikinci davanın 'kesin hüküm' nedeniyle reddedilmesi gerektiği belirtilmiştir. Bu karar, İYUK m. 28'de idare için öngörülen 'yargı kararını uygulama zorunluluğu' ilkesinin adli yargı kararları için de geçerli olduğunu ve bu zorunluluğun yerine getirilmesi için yeni bir tespit davası açılamayacağını nasıl ortaya koymaktadır?
Bu karar, hem HUMK/HMK'daki 'kesin hüküm' (maddi anlamda kesin hüküm) kurumunun hem de Anayasa m. 138'deki 'yargı kararlarının bağlayıcılığı' ilkesinin Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) gibi idari nitelikli kurumlar için de mutlak olarak geçerli olduğunu göstermektedir. Kararın ortaya koyduğu ilkeler şunlardır: 1. **Kesin Hüküm (Dava Şartı):** İlk dava (hizmet tespiti davası), tarafları (sigortalı, işveren, SGK), konusu (belirli tarihler arasındaki sigortalı çalışma) ve sebebi (çalışmanın kuruma bildirilmemesi) aynı olan bir davadır ve kesinleşmiştir. İkinci davanın konusu da 'kesinleşen bu kararın uygulanarak hizmetlerin cetvele işlenmesi' olduğundan, esasen aynı hukuki ilişkinin sonucunun tespiti istenmektedir. Bir konuda kesin hüküm varken, aynı konuda yeniden dava açılması 'kesin hüküm nedeniyle dava şartı yokluğu' (olumsuz dava şartı) oluşturur ve mahkemenin davayı esasa girmeden reddetmesini gerektirir. 2. **Yargı Kararını Uygulama Yükümlülüğü:** İYUK m. 28, idari yargı kararları için idarenin uygulama yükümlülüğünü düzenler. Yargıtay kararındaki olayda karar adli yargı (İş Mahkemesi) tarafından verilmiş olsa da, Anayasa'nın 138. maddesindeki 'Yasama ve yürütme organları ile idare, mahkeme kararlarına uymak zorundadır' hükmü, yargı kolu ayrımı yapmaksızın tüm yargı kararlarını kapsar. Dolayısıyla, SGK'nın, aleyhine verilmiş ve kesinleşmiş bir İş Mahkemesi kararını da aynen ve gecikmeksizin uygulama yükümlülüğü vardır. 3. **Uygulama İçin Yeni Dava Açılamaması:** Yargıtay, SGK'nın 'primler ödenmedi' gerekçesiyle kesinleşmiş bir mahkeme kararını uygulamaktan kaçınmasının hukuka aykırı olduğunu, ancak bu hukuka aykırılığın giderilmesi için başvurulacak yolun yeni bir 'tespit davası' olmadığını belirtmektedir. Nasıl ki İYUK m. 28, idari yargı kararının uygulanmaması halinde tazminat davası veya suç duyurusu gibi yolları öngörüyorsa, adli yargı kararının uygulanmaması halinde de başvurulacak yollar ilamın icrası (İİK) ve kararı uygulamayan görevliler hakkında suç duyurusunda bulunmaktır. Yargıtay, davacının hukuki menfaatinin yeni bir tespit kararı almakta değil, mevcut kesinleşmiş kararın icrasını sağlamakta olduğunu vurgulayarak, davanın 'kesin hüküm' ve 'hukuki yarar yokluğu' nedeniyle reddedilmesi gerektiğini ortaya koymuştur.