Yargıtay 5. Ceza Dairesi'nin 2015/7691 sayılı kararında, BOTAŞ Teftiş Kurulu raporundaki tespitlerin sanıklarca kabul edilmemesi üzerine, Sayıştay emekli uzman denetçilerinden oluşan bir bilirkişi kurulundan yeniden rapor alınması gerektiği belirtilmiştir. Bu karar, idari teftiş raporlarının CMK m. 217 bağlamındaki delil niteliğini ve mahkemenin bu tür raporlar karşısındaki rolünü nasıl tanımlamaktadır?

Bu karar, idari teftiş kurulu raporlarının ceza yargılamasında 'bilirkişi delili' veya 'belge delili' olarak kabul edilebilmekle birlikte, 'kesin ve bağlayıcı' bir delil olmadığını, aksine CMK m. 217 uyarınca hakimin serbestçe takdir edeceği bir delil değerlendirme aracı olduğunu göstermektedir. Kararın ortaya koyduğu ilkeler şunlardır: 1. **Tarafsızlık ve Objektiflik:** İdari teftiş kurulları, idarenin bir parçasıdır ve raporları, davanın taraflarından biri olan idarenin (veya ilgili kurumun) bakış açısını yansıtabilir. Sanıkların bu rapora itiraz etmesi, raporun tarafsızlığı konusunda bir şüphe doğurur. Ceza yargılamasında ise, delillerin ve delil değerlendirme araçlarının mümkün olan en üst düzeyde objektif ve tarafsız olması esastır. 2. **Çelişmeli Yargılama:** Sanıkların rapora itiraz etme ve aksini ispat için karşı delil sunma (bu durumda bağımsız bir bilirkişi raporu talep etme) hakkı, çelişmeli yargılama ilkesinin bir gereğidir. Mahkemenin, taraflı olduğu iddia edilen bir rapora dayanarak ve sanıkların talebini göz ardı ederek hüküm kurması, savunma hakkının kısıtlanması anlamına gelir. 3. **Hakimin Rolü:** Mahkeme, bir tarafın sunduğu uzman görüşü (teftiş raporu) ile diğer tarafın itirazları arasında bir uyuşmazlık çıktığında, maddi gerçeği ortaya çıkarmak için re'sen araştırma yapma (CMK m. 160, 177) yükümlülüğü altındadır. Bu durumda en etkili yol, mahkeme tarafından atanacak bağımsız ve tarafsız bir bilirkişi heyetinden rapor aldırarak şüpheleri gidermektir. Yargıtay, bu yola başvurulmamasını 'eksik araştırma' olarak nitelendirmiş ve hakimin, delilleri sadece dosyaya girdiği şekliyle değil, tartışarak ve şüpheleri gidererek değerlendirmesi gerektiğini vurgulamıştır.