HMK m. 31'de düzenlenen 'hakimin davayı aydınlatma ödevi'nin, HMK m. 25'teki 'taraflarca getirilme ilkesi' ile ilişkisi nedir? Hakimin bu ödevi, tarafların ileri sürmediği bir vakıayı kendiliğinden araştırmasını kapsar mı?

Hakimin davayı aydınlatma ödevi, taraflarca getirilme ilkesini 'tamamlayan' ancak onu 'ortadan kaldırmayan' bir ödevdir. Taraflarca getirilme ilkesi uyarınca, davanın maddi vakıalarını ve delillerini getirme yükümlülüğü taraflara aittir. Hakimin davayı aydınlatma ödevi ise, tarafların getirdiği vakıa ve delillerin 'çelişkili veya belirsiz' olduğu hallerde, hakimin bu çelişkiyi veya belirsizliği gidermek amacıyla taraflara soru sormasını, delil göstermelerini istemesini kapsar. Bu ödev, hakime, tarafların hiç ileri sürmediği yeni bir vakıayı kendiliğinden araştırma veya taraflara hatırlatma yetkisi vermez. Sadece, mevcut olan ancak belirsiz olan hususların netleştirilmesine hizmet eder ve maddi gerçeğe ulaşmayı amaçlar. (Kaynak: barandogan.av.tr/blog/mevzuat/hmk-madde-31-hakimin-davayi-aydinlatma-odevi.html)