HMK m. 445'te yer alan 'Tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edemeyecekleri dava ve işlerde, tahkim yoluna gidilemez' kuralının anlamı nedir? Bu kurala aykırı yapılan bir tahkim sözleşmesinin geçerliliği hakkında ne söylenebilir?

Bu kural, tahkimin uygulama alanını sınırlar. Tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edebilecekleri işler, genellikle özel hukuktan kaynaklanan ve kamu düzenini doğrudan ilgilendirmeyen malvarlığı haklarına ilişkin uyuşmazlıklardır (alacak, tazminat davaları gibi). Tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edemeyecekleri işler ise, kamu düzenini yakından ilgilendiren ve tarafların iradesiyle sonuçları belirlenemeyen uyuşmazlıklardır. Örneğin, ceza davaları, boşanma ve soybağı gibi aile hukukuna ilişkin davalar, idari işlemlerin iptali davaları, iflas davası gibi. Bu tür uyuşmazlıklar, doğaları gereği devletin yargı tekeli altındadır ve tahkime elverişli değildir. Bu kurala aykırı olarak, örneğin bir boşanma davasının tahkim yoluyla çözüleceğine dair yapılan bir tahkim sözleşmesi, kesin olarak 'geçersizdir'. (Kaynak: barandogan.av.tr/blog/mevzuat/hmk-madde-445-tahkime-elverisli-olmayan-uyusmazliklar.html)