5271 sayılı CMK'nın 128. maddesi ile 131. maddesi, elkonulan eşyanın iadesi konusunda nasıl bir ayrım yapmaktadır? Özellikle suçtan zarar gören mağdura iade hangi koşullarda ve hangi maddeye göre yapılır?

İki madde, iadenin farklı aşamalarını ve koşullarını düzenler. CMK m.131, genel iade kuralını belirler. Buna göre, şüpheliye, sanığa veya üçüncü kişilere ait elkonulmuş eşyanın, soruşturma ve kovuşturma bakımından muhafazasına 'gerek kalmaması' veya 'müsadereye tâbi tutulmayacağının anlaşılması' halinde, resen veya istem üzerine iadesine karar verilir. Bu genel bir hükümdür. CMK m.128 ise daha özel bir durumu, özellikle mağdurun hakkını korumaya yönelik bir düzenlemeyi içerir. Metinde atıf yapılan Yargıtay Ceza Genel Kurulu kararında da değinildiği üzere, CMK m.128/10'da (metnin yazıldığı tarihteki numaralandırmaya göre), elkonulan eşya veya diğer malvarlığı değerlerinin, 'suçtan zarar gören mağdura ait olması' ve bunlara 'delil olarak artık ihtiyaç bulunmaması' halinde, başka bir işleme gerek kalmaksızın sahibine (mağdura) iade edileceği düzenlenmiştir. Bu, mağdurun mülkiyet hakkını bir an önce tesis etmeyi amaçlayan daha özel ve öncelikli bir iade yoludur. Dolayısıyla, eşyanın mağdura ait olduğu açıkça belliyse ve delil olma vasfı kalmamışsa, CMK m.128'e göre doğrudan mağdura iade edilir. Aidiyet tartışmalı ise veya eşya sanığa/üçüncü kişiye aitse, iade CMK m.131'deki genel koşullara göre değerlendirilir.