HMK m. 156'ya göre, mahkemedeki ön inceleme, tahkikat ve yargılama işlemlerinin ispatı hangi delille mümkündür? Bu kuralın hukuki niteliği nedir?

HMK m. 156, 'Ön inceleme, tahkikat ve yargılama işlemleri, ancak tutanakla ispat olunabilir.' hükmünü amirdir. Bu, bir 'kesin delil' kuralıdır. Yani, duruşmada veya mahkeme huzurunda yapılan işlemlerin (tanık beyanları, taraf beyanları, bilirkişi açıklamaları, ara kararlar vb.) varlığı ve içeriği, başka hiçbir delille (örneğin, tanıkla, yeminle) ispat edilemez. Bu işlemlerin tek ispat vasıtası, usulüne uygun olarak zabıt katibi tarafından tutulmuş ve hakim/başkan tarafından imzalanmış olan 'duruşma tutanağı'dır. Bu kural, yargılamanın şeffaflığını, aleniyetini ve sonradan ortaya çıkabilecek uyuşmazlıkların önlenmesini sağlar, hukuki güvenlik ilkesine hizmet eder. (Kaynak: barandogan.av.tr/blog/mevzuat/hmk-madde-156-tutanagin-ispat-gucu.html)