AYM'nin mecburi hizmet süresini tamamlamadan ilişiği kesilen tabip subayların hekimlik mesleğini icra edemeyeceklerine dair kuralı iptal etmesinin temel gerekçeleri nelerdir? (AYM, E.2023/42, K.2023/162) (www.zulkufarslan.av.tr/mecburi-hizmet-suresi-ilisik-kesme/)

Anayasa Mahkemesi'nin 27.09.2023 tarihli ve E.2023/42, K.2023/162 sayılı kararıyla, 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu'nun Ek 33. maddesinin birinci fıkrasının (askeri tıp öğrencilerinin mecburi hizmetiyle ilgili) ve dördüncü fıkrasının '...mahkeme veya disiplin kurulu kararma dayanılarak ilişiği kesilenler kalan yükümlülük süresince hekimlik mesleğini icra edemezler.' bölümünün iptaline karar verilmiştir. İptal gerekçeleri özetle şöyledir: Kuralın, mecburi hizmet yükümlülüğünü tamamlamadan belirli nedenlerle TSK'dan ilişiği kesilen tabip subayların hekimlik mesleğini icra etmelerini kalan yükümlülük süresi boyunca yasaklaması, çalışma hakkı ve özgürlüğüne (Anayasa md. 48, 49) ve kamu hizmetine girme hakkına (Anayasa md. 70) ölçüsüz bir sınırlama getirmektedir. Yaptırımın ağırlığı (potansiyel olarak çok uzun süreli meslekten men), kapsamı (hem kamuda hem özel sektörde hekimlik yasağı) ve otomatik uygulanması, bireylere aşırı bir külfet yüklemekte, kamu yararı ile bireyin hakları arasındaki adil dengeyi bozmaktadır. Kanun koyucunun takdir yetkisi içinde kalsa da, bu tür bir sınırlamanın orantılılık ilkesine (Anayasa md. 13) aykırı olduğu değerlendirilmiştir.