Türk Ceza Kanunu'na göre, fiili işlediği sırada 12-15 yaş grubunda bulunan bir çocuğun ceza sorumluluğunun belirlenmesinde hangi kriterler esas alınır? Çocuğun işlediği fiilin hukuki anlam ve sonuçlarını algılama veya davranışlarını yönlendirme yeteneğinin değerlendirilmesinde sosyal inceleme raporu ve uzman görüşünün rolü nedir?

TCK md. 31/2'ye göre, fiili işlediği sırada on iki yaşını doldurmuş olup da on beş yaşını doldurmamış olan çocuğun ceza sorumluluğu, işlediği fiilin hukukî anlam ve sonuçlarını algılayabilme veya davranışlarını yönlendirme (irade) yeteneğinin varlığına bağlıdır. Eğer çocuk bu yeteneklerden yoksunsa ceza sorumluluğu yoktur, ancak hakkında çocuklara özgü güvenlik tedbirlerine hükmolunur. Eğer bu yetenekler mevcutsa, kanunda belirtilen şekilde (TCK md. 31/2 son cümle: '...bu fiille ilgili olarak davranışlarını yönlendirme yeteneğinin varlığı hâlinde, bu kişiler hakkında suç, ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını gerektirdiği takdirde oniki yıldan onbeş yıla; müebbet hapis cezasını gerektirdiği takdirde dokuz yıldan onbir yıla kadar hapis cezasına hükmolunur. Diğer cezaların yarısı indirilir ve bu hâlde her fiil için verilecek hapis cezası yedi yıldan fazla olamaz.') cezasında indirim yapılır. Çocuğun bu yeteneklerinin olup olmadığının tespiti için mahkeme, psikolog, psikiyatrist gibi uzmanlardan görüş alır (genellikle Adli Tıp Kurumu veya üniversite hastanelerinden rapor istenir) ve ayrıca sosyal inceleme raporu (SIR) düzenletir. Mahkeme, bu raporları ve dosyadaki diğer delilleri birlikte değerlendirerek çocuğun kusur yeteneği hakkında bir takdirde bulunur. Uzman raporları ve SIR, hakimin kararında önemli bir yol göstericidir. (Kaynak: www.zulkufarslan.av.tr/suc-tarihinde-12-15-arasi-yas-grubunda-bulunan-cocugun-ceza-sorumlulugu/)