Gaiplik kararı (TMK md. 32 vd.) hangi durumlarda ve kimlerin başvurusu üzerine verilebilir? HMK md. 382-383 uyarınca gaiplik davasında görevli ve yetkili mahkeme neresidir? Yargıtay 18. HD 2014/18638 E. sayılı kararında vurgulanan 'hukuki yarar' şartı nasıl anlaşılmalıdır?

Gaiplik kararı, ölüm tehlikesi içinde kaybolan veya kendisinden uzun zamandan beri haber alınamayan bir kimsenin ölümü hakkında kuvvetli olasılık varsa, hakları bu ölüme bağlı olanların (mirasçılar, alacaklılar vb.) başvurusu üzerine mahkemece verilir. HMK md. 382/2-a.4'e göre gaiplik kararı çekişmesiz yargı işidir. HMK md. 383 uyarınca, çekişmesiz yargı işlerinde görevli mahkeme, aksine bir düzenleme olmadıkça sulh hukuk mahkemesidir. TMK md. 32/2'ye göre yetkili mahkeme, kişinin Türkiye'deki son yerleşim yeri; eğer Türkiye'de hiç yerleşmemişse nüfus sicilinde kayıtlı olduğu yer; böyle bir kayıt da yoksa anasının veya babasının kayıtlı bulunduğu yer mahkemesidir. Yargıtay 18. HD 2014/18638 E. kararında, gaiplik kararı isteminde bulunan kişinin korunmaya değer bir hukuki yararının bulunması gerektiği, aksi halde aktif dava ehliyetinin yokluğu nedeniyle davanın reddedilmesi gerektiği vurgulanmıştır. Somut olayda davacının, gaipliğine karar verilmesi istenen kişinin ölümüyle intikal edecek bir hakkı bulunmadığı için hukuki yararı olmadığına dikkat çekilmiştir. (Kaynak: oner.av.tr/gaiplik-yargitay-kararlari/)