Anayasa Mahkemesi'nin, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun, sigortalı aracı işletenin değişmesi halinde önceki işletenin sigorta sorumluluğunun belirli bir süre daha devam etmesini öngören kurallarını (sigortacının sözleşmeyi 15 gün içinde feshedebilmesi ve sigortanın fesih tarihinden 15 gün sonrasına kadar geçerli olması) iptal etmesinin temel gerekçesi nedir? Bu durumun sözleşme özgürlüğü ve ölçülülük ilkesiyle bağlantısını açıklayınız.
Anayasa Mahkemesi, itiraz konusu kuralları Anayasa'nın 48. maddesinde güvence altına alınan sözleşme özgürlüğünü sınırladığı ve ölçülülük ilkesini ihlal ettiği gerekçesiyle iptal etmiştir. Gerekçeler şunlardır: 1. Sözleşme Özgürlüğüne Müdahale: Kurallar, aracı devreden işletenin sigortacıya bildiriminden sonra sözleşmenin sona erdirilmesi konusunda sigortacıya takdir yetkisi tanımakta ve tarafların karşılıklı iradeleriyle sözleşmeyi sona erdirmelerinden sonra dahi belirli bir süre (fesih tarihinden itibaren 15 gün) hüküm ve sonuç doğuracağını öngörmektedir. Bu, sözleşme özgürlüğüne bir sınırlamadır. 2. Ölçülülük İlkesinin İhlali: Önceki işleten, aracı satmakla araç üzerindeki fiili ve hukuki hâkimiyetini kaybetmektedir. Yeni işleten üzerinde herhangi bir denetim ve gözetim sorumluluğu veya davranışlarını kontrol etme yetkisi yoktur. Davranışlarını kontrol etme imkânı olmayan bir kimsenin fiillerinden sorumlu tutulması (yeni işletenin neden olacağı kazalar) oldukça ağır bir müdahaledir. AYM, bu derece ağır bir külfetin ancak daha hafif bir tedbirin bulunmaması halinde gerekli görülebileceğini belirtmiştir. Kanun koyucunun, aracın tescilinde veya trafiğe çıkarılmasında yeni işleten tarafından zorunlu mali sorumluluk sigortası yaptırılması şartını aramasını içeren daha hafif bir düzenleme yapabileceği, dolayısıyla mevcut kuralların gerekli olmadığı sonucuna varmıştır. Hedeflenen sonuca (trafik kazalarında mağdurların korunması) daha hafif bir sınırlamayla ulaşmak mümkün olduğundan, kurallar ölçülülük ilkesini (özellikle gereklilik ve orantılılık alt ilkeleri) ihlal etmektedir. (Kaynak: www.zulkufarslan.av.tr/aracin-devredilmesi-sigorta/)