Anayasa Mahkemesi'nin Kemtaş Tekstil İnşaat Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi başvurusunda (adli yardım talebinin reddi) vardığı sonuca göre, özel hukuk tüzel kişilerinin Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 334. maddesi kapsamında adli yardımdan yararlanıp yararlanamayacağına ilişkin değerlendirmesi nasıldır? Mahkemeye erişim hakkı bağlamında yapılan bu değerlendirmenin temel argümanları nelerdir?

Anayasa Mahkemesi, Kemtaş Tekstil İnşaat Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi başvurusunda, HMK md. 334'te özel hukuk tüzel kişilerinin adli yardımdan yararlanabileceğine ilişkin açık bir düzenleme bulunmadığı gerekçesiyle adli yardım talebinin reddedilmesinin mahkemeye erişim hakkını ihlal ettiğine karar vermiştir. AYM'nin değerlendirmesine göre; ticaret şirketleri de gerçek kişiler gibi hak ve borç sahibi olabilir, aktif ve pasif dava ehliyetine sahiptir. Yüksek yargılama giderlerini ödemekten aciz olan ticaret şirketlerinin bu imkândan yararlanması zorlaşabilir veya imkânsız hale gelebilir. Ödeme gücünden yoksun ticaret şirketleri açısından adli yardım dışında dava açmalarını kolaylaştıracak bir düzenleme veya yargısal uygulama bulunmamaktadır. Bu nedenle, sırf tüzel kişi olması nedeniyle adli yardım müessesesinden yararlanamayacağına ilişkin kanundan kaynaklanan yaklaşımın meşru bir amacı bulunmadığı ve başvurucunun mahkemeye erişimini aşırı derecede zorlaştırdığı, ölçülü olmadığı sonucuna varılmıştır. AYM, bireysel bir değerlendirme yapılmasının hukuk düzeninin öngördüğü nimet-külfet dengesi açısından zorunlu olduğunu belirtmiştir. (Kaynak: www.zulkufarslan.av.tr/adli-yardim-talebinin-reddi/, HMK md. 334)